Medieval treatises on music — Marchettus of Padua (Lucidarium, Pomerium), Johannes de Muris (Musica speculativa), Adam of Fulda, Elias Salomonis — Gerbert, Scriptores vol. 3 (St Blasien, 1784), re-read from the Bayerische Staatsbibliothek scan

LUCIDARIUM N Refpondemus , quod duplex ratio eft, quare fexta, quz e(t diffonantia, non fic perfecte tendit ad diapente, ficut ad dia- .. pafon. Prima ratio eft, quod licet diffonantia illa ab utraque predictarum diffonantiarum per minorem diítantiam diítare videatur , tamen in nullo predictorum . duorum cantüum fecundz figurz eft minor diftantia, quia non eft ibi minor pars toni, & per confequens non eft ibi minor motus, cum tranfeunt de diffonantia in confonantiam, ut patet intuenti. Oportet enim , ut fit minor diftantia ante .. confonantiam , quoad in aliquo duorum cantuum minor pars toni, quz elt diefis, fuperius aut inferius proferatur. Secunda ratio eft, quod licet diffonantia ab ipfius duabus confonantiis, fcilicet diapente & diapafon, equaliter fit vicina ad illam, debet libentius tendere, qua eít perfe- .. &ior, & ad quam iucundius inclinatur: .. diapafon autem eft perfectior confonan- .. tia diapente, ut infra patebit, & ob . hoc minus iucunde inclinatur ad dia- » pente, que minus perfeda eít. Patet . ergo, quod diífonantia, que dicitur — fexta, minus proprie tendit ad dia- |. pente quam ad diapafon, licet fzepius . ju cantibus talis color, qui dicitur fi- - ébRitius, apponatur. Naturaliter autem - dniucunde profertur quszlibet toni bi- .. partitio per deícenfum, ut in prafenti- . bus figuris probabiliter poteft. Et hoc - intelligere debemus de quolibet tono . diflimili propter aliquam diffonantiam, . dilicet tertiam , fextam & decimam, , per defcenfum, ut in prafentibus figu- " ris probabiliter poteft fciri. * 2 '

[USIC/E PLANE. 83 EMI las & unu Ep WLEWE"RS ELE WS HEEU Finit tra&atus quintus. - INCIPIT TRACTATUS VI. pe wr Carvr I. UM S De confonautiis, quomodo €$ quare una melius confonet, quam altera. Queritur, quare una confonantia ma- E gis concordet quam altera, puta quare non fic concordat cum auditu diateffaron ficut diapente, & fic de aliis? Refpondemus, quod hoc non eft ratione proportionum numerorum ad invicem ut numeri funt, fed ratione partium corporum fonorum feu vocum numeratarum, qud ; a natüra habent, quod reddant tales par- | tes proportionatas per diapente fonum : | magis amicabilem auditui, quam propor- : tionate per diateffaron: & idem dicimus de ceteris: & hoc patet in divifione & proportione partium monochordi, & fonorum corporuni aliorum. — Si quis autem quzrat, quare talem habent naturam, requirat auctorem ipfarum; ad nos enim PN non pertinet de naturis corporum, fed folum de confonantiis muficalibus pertractare. Carvr Il. De coufonantiis in fpeciali, five de [peciebus. confonantiarum: 9 primo de prima, que dicitur. diatefJaron. Confonantia diateffaron divina di- : L 2 '. fpo-