Boethius, De institutione arithmetica libri duo · De institutione musica libri quinque, ed. Gottfried Friedlein (Leipzig: Teubner, 1867) — read from page images, with the critical apparatus separated from the text

INST. MUS. V, 16. 8365 Etenim diatessaron consonantia quattuor efficitur nervis, idcirco etiam diatessaron nuncupatur. Ut igitur duobus nervis altrinsecus positis ac diatessaron symphoniam con- sonantibus fiat tetrachordon duos necesse est statui in medio nervos, qui ad se invicem atque ad extremos tres 5 proportiones efficiant. Quomodo Aristocenus vel tonum dividat vel genera eiusque divisionis dispositio. XVI. Hoc igitur diatessaron Aristoxenus per genera tali ratione partitur. Dividit enim tonum in duas partes 10 atque id semitonium vocat. Dividit in tres, cuius tertiam vocat diesin chromatis mollis. Dividit in quattuor, cuius quartam cum propria medietate, id est cum octava totius toni appellat diesin chromatis hemiolii. Cum igitur haec ita sint cumque generum divisio secundum eum sit duplex, 15 unum quidem genus est mollius, aliud vero incitatius. Et mollius quidem est enarmonium, incitatius vero diatoni- cum. Inter haec vero consistit chromaticum incitatione mollitieque participans. Fiunt igitur secundum hunc or- dinem differentiae permixtorum generum sex, una qui- 20 dem enarmonii, tres autem chromatici, id est chromatici mollis et chromatici hemiolii et chromatici toniaei, duae vero reliquae diatonici mollis atque incitati. Quorum om- nium talis secundum Aristoxenum divisio est. Quoniam enim quarta pars toni diesis enarmonios nuncupari prae- 25 dicta est, quoniamque Áristoxenus non voces ipsas inter se comparat, sed differentiam vocum intervallumque me- titur, est secundum eum tonus -XII- unitatum. Huius igi- tur erit pars quarta diesis enarmonios -IIlI- Quoniam vero