Medieval treatises on music — Marchettus of Padua (Lucidarium, Pomerium), Johannes de Muris (Musica speculativa), Adam of Fulda, Elias Salomonis — Gerbert, Scriptores vol. 3 (St Blasien, 1784), re-read from the Bayerische Staatsbibliothek scan

p. 4| CarrruLUM XIX. p De iropo, tenore €89 cauda, qua atten- * duntur iu cantu. | Habita quzftione tonorum in eo quod E ^ omnes proprie terminantur in gravibus, ; per accidens autem in acutis, preter fe- E ptimum & octavum, qui non variant lo- E cum fuum : notandz funt alie tres proprietates in cantu fecundum quod in ec- M clefia folet cantari, quarum nomina funt : hec, tropus, tenor & cauda, quantum ] quidem a fine appellant. Tropus enim «- E quivoce multa fignat: grammaticus & E rhetoricus tropum figuram appellant, mo- Z dum feu quamdam figurationem loquendi. c Tropus vero in mufica eft proclamatio quadam vocis, qu& fpeciali tono cantatur, E adaptata maxime circa finem qualemcumque, & cum principium cantus fuerit | aut medium, intentio tamén artificiofe cantantis retorquet femper cantilenam ad / finem proprium toni alicuius fpecialis fpe- I cialiterque intenti: & hzc retorfio five proclamatio tropus appellatur in cantu, quafi converfio ad tonum a cantore in- T . tentum. Tropus ifte quandoque incipit in | principio cantus , & nufquam difcordat a lege vel curfu: ficut in antiphona: Oz- ' nibus Deum timentibus , & ibi vel nulli vel (tulti de tonis dubitare videntur. Quan- * doque tropus oritur in cantus medio, E quandoque ante finem non longe a fine, ficut patet in hoc R. ?reparate corda vefira Domiuo, quod in principio videtur authenti proti, id eft primi, in fine au- | tem definit in E. /a, zj. & proto deute- 1 ro, id eft, tertio deputatur. In R. etiam | Gaude Maria; quod in principio & me-

JE MURIS z M dio eft deuteri authenti, id eft tertii, ia — fine autem datur plagili tertio, id eft, fex- — to. Nam ficut dicit Ariftoteles : frmis eff optimum in re; & item: Finis efl, cu.

ius gratia ; (ic igitur merito contingit in cantu, ut per finem optime cognofcatur. Caveat ergo velociter iudicare , qui — non vult poenitere poft iudicium. . Unde Salomon: Ei eflo velox ad audiendum, —— tardus autem ad iudicandum. — — m

Notandum eft etiam, quod cantus quidam non ex ratione, fed quadam confuetudine detorquetur a quibusdam ad proprietatem toni unius, & ab aliis aliter, & per clavem aliam finiuntur, & tunc, ut dictum eft, propter controverfiam litigantium evitandam fequi, velad . minus pati debemus confuetudines ecclefiarum. Et hoc non habet fieri, quia in cantu tali diverfi diverfe contemplabuntur in comparatione ad tonos-diverfos; —— verbi gratia hec antiphona: Eft refpi-. cientes, a quibusdam ita finitur, utfit ter- — tii, & a quibusdam, ut fit odavi, Sicut aliqui finalis antiph. ut Zemefac. ita —— quandoque finiunt ut fit quarti, quando- — — que ita ut fit octavi. Sicut hec antiphona; Germinavit. quandoque ita finitur, ut fit primi ; quandoque ita ut fit quarti, quandoque ita ut fit octavi. Exemplahorum, quia invenire etiam cantori — funt facilia , inlittera non ponimus.

Ex predictis diligenter animadvertenti manifeftum e(t, quod divifio de cantu quantum ad diverfitatem tonorum duo- — bus modis contingit: quandoque enim utriusque pundi divifionis eadem- eft linea finalis in cantu, & tunc dubitatur, erum ——0— " j