← The source library
Medieval music theory · from the Internet Archive

Guido Aretinus — Micrologus / Epistola de ignoto cantu (in Gerbert, Scriptores ecclesiastici de musica, 1784)

Preserved in the archive of the housea source of Guido of Arezzo — 'Ut queant laxis' (solfège hexachord)

Glo ri a pa tri & fi li o & fpi ri tu i fan do : (i cut

€ rat in prin ci pi o & nanc & iem per & in fe cu la fe cu«

F 9 lo-

Eli£ Salomonis

lo ram amen.

Glo ri a.

Modos cantandi p&ldios.

T^^^H

w « m-

-M n

w w

F-Z

ir*

ti

ba

Di xit Do minus Do ini do me Og fe de a dextris me is.

Sciendum eft> qttod fccofidQm fectu fiet fyllabis & pundist aliter cantanda

lorum^ quod debet e0e' anoi^xum cum punfli & fyllabs laederentur. Item nor

Gloriapatrif cotpw fecul^ufn de Gbh tandum notabiliter» fi npn vis deridero

ria patri, totalitet ^ffimihtut feculorum Deum & hominea & teipfum, quod ia

de Gloria patri fexti toni« Amen primi eodem modo & in eadem voce & per

feculorum finit in D« & fic primum & eosdem pundtos ficut cantabis verfns

fecuodum per idem quOad regimen re* pfalmorum fub regimine aiicuius toni,

putantur, & magb eft proprium fecun* decantationi cuiusltbet verficuli debet

dum quam primum , & fecundofn fo« dare refponfnm. Nonne ille qoi prsco-

lum fufficeret pro ambobus. Seculorum nizat vinum, voce aequali & congroa

iftud regulam non habet, fed quod om- utitur, & fi in diverfis vodbus emitto»

nis cantus fecundi toni regit: & otinam ret fonqm, derideretur a populo, &

in omnibus tonis ita ordinatum eflet ab infanus reputaretur ? utique fic f tem

antiquo , & fic fuifllet provifum errori* probo , quod taliter debet pronuntiari

bus plurimorum, & qui fortalfis bene dominus & fimitia, ut fupertus qonti*

credunt videre in arte, necdum vident netur»

in libro debitum unius pundi. Nam fi caderet fuper corripienda fyl-

Kariffime tn minor non decipiaris in laba, qoa^cumque eflet iila, neuma; de-

prolatione iftius verficuli Refurrexit Dom bkum eflet (equi &. profequi eum; Sc

minus; nam de didiohe (bminUs non ita tepemus in pluribus locis. Rado eft

debet cadere nifi ultima fyllaba in D. fi* quare facimus: nam Itttera eft ibf loco

cuti de primo Francifce; nam ficuti di- fubiedi, & caiitui fervit in eo, quod

dio domimis produftum .habet accen* cantus, & cantus przdominatur, & de«

tum fuper prima fyllaba do\ & reliquas corat didionem;^ & idep ih cantu di^o

duas fyllabae corredum habent accen- corripienda quandoque loogum habet

tnm : ita primus punftus producetur, accentum , & e converfo quandoque

& reliqui duo corripientur honefto moi» producenda brevem habet accentuoi»

do fine aliquo expiogamentb, &' fatis maximoio fcientia organiasaodL £x liis

igi-

WiM— — — ■ ■ " n I I . ■■■ I II I mm^mmmmmtm^m mmmmmmmmwmmmm^mmm

(a) Seaminliit mia antiphoaai hniiii luii^ vt fivta de fcim ii&m^

Scientu Artis Mvsicib. 45

igttiir conftat, dminus cantando in ver- dim; & prstextu pietatis in Impietatem ficnlo taliter deliere pronuntiari. £t ita cadit , utrumque iaedendo , fyllabas & cft de natara cantus» maxime (ine Is* pundos, de Iqco foo de F* tertio in D* fione fyllabae vel didionis; & qui facit praecipitando. contraiiaot ia ifto verficulo vel limili* basi locom faabet» qaod fequitur: ifu cidU in fyUm 9 cupim vitare cbarybm

Caput XXIL Rubrica de praSica teriii toni.

Figura 7.

Ter ti a

es eft quo haec h da funt.

U i— ■

rsi •^ «i ml !-■

'Ht""

K" f^ W

Glo ri .a pa tri & 6 ti o & fpi ri tu i

nn M w w w^ •w~'^-|| w nTiifawP"-

.t'*P-

fan do : fi cot e rat in prin ci pi o Bc nunc & fem per & in

fe cu la L Se cu lo rum a men.

Glori a. IL Se cu lo rum a meii. IlL Se cu lo rum a men.

Rubrica de xt^

gimine fecundi feculorum.

IV. Se cu

lo rum a men. V. Se cu lo

rum a men.

' J m

f^^^^M ILj

j^ '^^ • m--^:^ w

1 — rfL!gk.JJ!:,^..- J

^. men A» h«c eft qua^ ne fci vit. (a)

Regu-

■ * ■■!■ » JW<I ■! H y .1 ! ■ ' ■ t^ t ■' l^ .■■III I — ~> . ■■■ I. ■—■■■Il . < ■ ■■ . .

} Sc^aiiotiir Uc & dcU^ps ^liij ut de prtmo tono notatum.

■w ■■'^■y y ■ ; '■ > ^ ""f

Rcgdla : Omne fecuhrum tertH tonj
finient in E. primum « regit omnem
cantam eiusdem toni incipientem in E.
& infra de E. Sfcendentem in F. vel
de F» defcendentem in O. ?el iii C. ut
CofuUtor alme. vel vox clara.

Rubrica de regimine tertii fecutorum.

ELIiB SALOMONIS

Regula. Omne feculorum tertii toni
finiens in a. regit omnem cantum eiu8«
dem toni incipientem in E. vel in F«
defcendentem de E. vel F, ut didain
eft, ut faliis populi.

De regimine quinti feculorum ter* tii tonL

A men. A. Ter

di es eft.

A. Do mi ne pro ba fti me.

Regula. Omnis cantiis tertii toni in«
cipiens in G. faciens gradatim afcenfum
in €• vel quafi» regitur per feculorum
ciusdem toni finiens in G.

Regula. Hic fingimus fidtione artis
fuperius cosptum incipere in G. cum
fan3o fpiritu fingimus iocipere in E. pri-
mum; aut fi inciperet in b. finiret in
b. uno modoi aiio modo in G. £t fi
aliquis obiiceret, quod ridiculofum erat,
quod finiret in G. vel in^« replicaretur:
turpe eft dodlori, cum culpa redarguit
ipfum; n^m feculorufn textxi coni, quod
alios cantus regitf flnit in b. ik ideo ob«
iedtio nuila.

Rubrica de quarto fecuhrum ^ Sc regi* mine eiusdem.

A men. A.Qpi fe qui tur me.

Modus inchoandi pfalmos per tertiam

tonum, & finiendt fecundum pvo^

prium fecuhrum.

Be ne di cam Do mi num in om-

A men« A. Bea tus vir. A. Dum

fto te ri tis. A. Con fef fi o.

me o.

Regula. OmM fecuhrum tertii toni fioi*
ens in b. regit cantum eiusdem toni in«
cipientem in G. & fine medio alicuina
pundi afcendentem quarto in c. & nuU
lum alium, nifi inchoaret fupra eum*
dem b. ut Ghria in exceljis^ & fimilia.

De iftis quinque fecuhrum debemna
fcire» quod tertium fecuhrum praevalet
pundumt & optime & competenter poC
fet regere omnes cantus tertii toni, 8t
nullum aliud fecuhrum eiusdem toni ad
iftud fiiciendum idoneum reputatur. Ad

ali.

SCIENTIA ARTIS fAVSlCM,

aliam dtfpatationem fuper ifto ad pras*
feni non procedo, Sed ifta & aliat
qu« poflfent notarj circa natpram eprum»
qux dida fuot de tertio tpno , fatic
poflfunt coUigi per eat quas di^a funt
in primo. Tertium tonum & quartum
in figufa oon pono; fed tu minor, fi
l^acuerit» fac reponi ad inftar figurje
primi & fecundi. Item diSinitiones ter«-
tti toni & quarti poflunt per dij9iaitip*
nes primi & fecundi haberi» litterist in
qatbus incipiunt & finem &ciunt, ob»
fervatis. De primo feculorum de Glorifi
patri non cura?i dare proprium regi-
men : nam totaliter cum neumate de 6-
ne regit idero» quod feculorum fecun«
dum » quod finit in £. aut fine aliquo
neumatCt fed de feipfo regit in totum
idem quod tertium feculorum. £t nota
ttt minor, ad cuius inftantiam condo
fconos» quod fi traderes mibi libros ufi-

tatos de tpifcopatu tuae dioecefls, liben-
ter coiligerem ex ipfis principia can«
tuum , & reponerem in tonos pro ex-
emplis t ut per exerdtium cantuum
jn exemplis pofitorom ftciiius traftu
temporis cantus difceres, & efficacius
memorias commendares» Nec mireris,
quod non duplico feu multiplico exem*
p}a ; nara illa multiplicatio non cederet
nifi ^d copfufionem & retardartionem
fcolaiticas dodrin^, ft illa multipiica-
tio» quam multi faciunt» videtur quod
procedat ex artis ignorantis caecitate.
£t nota, quod fub exemplis» qus po-
no t intendo coroprehendere exempla
omnium cantuum» qui concorditer per
quemcuroque cantari pofluQt, & fub fe*
eulorum reguiis liroitari.

Caput XXIIL

Rubrka de praQica quarti toni.

Figur» 8.

Qaarta

Ti gi li a ve nit ad e

Glo ri a

pa tri & fi li o & fpi ri tu i fan dlo : fi. cut e rat in

prinpi 1

pi & nunc &

fem per & io ie cn la

I. Se

Ctt lo ram

u n . '

M_ "" M_sh"'

jfipi:

W* «_ycJw'

w~ ■ ^ W~^T^~

m.«|y

Bt"*^

* men>

\i, Se cu lo rum a men. IIL Se cu lo rum

amen.

Eu£ Salomonis

■^ ^^ ^M ^^ ^» ^H ^H^^

a nieii. IV. Se cu

lo rum t meiu "K^i^ticsi de X€gimint kcundi feculorum.

M M

Ji M M ^HI M

'"^'Til^^ W

A tnen. A. Quar tt ti gi

Begula.. Omnis cantus quarti toni in-
cipiens in D* & infra vel quafi in F. ut
ecceiam noSis, regitur petfeculorum fi«
niens in £. eiusdem toni.

De tertio yhm/oitri»^ regimine eiusdem.

9 !'■ ■ . ■■ ■ ■■ ■■■ ■J <-ii | w I I m . , iifc t ■ <a <■ I — M

A men A. In man da tis.
Regula. Otnnt feculorum quarti toni
finiens in G. regit omnem cantum eius-
dem toni incipientem in G.

Die quarto feculorum & regimine ipfius.

" '^ ^ ^^'"iN*

A men. A. Fi de li

Modus intonandi pralmos fecuudum quartum tonum.

Do mi nus il lumina ti o me a^

& fa lus me a, quem ti me bo.
Regula. Omnis cantus quarti toni in«
dipiens in£. & de E afcendens in G^ fi»

li a» A. In o do rem.

ne medio» vel incipiens in F. defcendens
inD.Mtfalus pof>uU g vel incipiens in a.
& fupra regitur per feculorum eiusdeoi
toni finiens in a« fine dubitationis cen«»
fura. Illa duo fepulomm inutilia funt
omnino, & ideo fuerunt fcifla. Non«
ne cantant in totum , nt fecundom fe^
culorum^, fic excepto de quolibet ulti«-
mo pundo, de quo« de quibus non po-
teft cantari, quod faciant aliquod bonum-
plusquam quinta rota in plauftro. Se-
cundum /^cn/ornm praevalet, & illud fd&
ficienter per fe folum. Seculorum de Glh-
ria patri mbil aliud regit» quam fecun^
dum feculorum^ & ideo nulhim regi-
men eft fibi attributum. Hic debemus
inteiligere per fingulos dies, ac fi inci-
peret in £. Nam ille, qui reperit hu«
ius afcenfum» non habuit motum« nifi
ad maiorem extoltentiam gloriae & lau-
dis Dei, ac fi exaltaret fe altius in fe«
cunda voce» & maxinie quia plandus
de a. iftud idem confert. Item cantus
& oratio funl eadtm cum primis^ feil
quod altins cantantur.

CaputXXIV- RMea de praSica fidtai toni.

Fi-

SCIENTIA ARTIS MUSICA.

ra 9.

f t w J>b- •

Qaiaqqe prudentes itrtra ve runt cani e ad nu

pti as.

H H ^Pr— W

A it*. jW

Glo ri a pa trl & fi li o & cfpiritui fando fl cut e rat in prin«

dpio & nunc & femper & in fecula feculoruni a men.

Se cti lo rum A men. A. Le vi ta Vin cen ti us.

Modus intonandi pfalmos.

Quid glo ri a ris in ma ii ti a, qui potens es in i ni qui ta te.

Ad buius ficulorunf noik e(l neceife regulam af&gnare, fed qdod regat omnes cantus qtiinti tonl

Modus legendi Gallicorum.

lu be domne

be ne di ce re.

De fa per nts

fe di bus be ne*

m w w — »

W M Ii

■m u ■ 1'

di cat oos pa ter x terous.

umo.

lo prin ct pi o cre a vit Oe os coe lom & ter raot. Vi dit iKiPToais VBT. M MosicA. P. III. G Dcus

Elia Salomonis

De us cunda qns fe ce rat, & e raot val de bo na.

Modus legeodi monachoroni.

I II I il ■!■ I I ■■ ■ I M I I ^ lll I > I II ■

Tu au tem Oo mi ne mi fe re re no bis. lu be domne be ne di-

ce re. Tri ni tas fan da re pel lat a no bis no xi a cunfta.

Tu au tem Do mi ne mi fe re re no ftrit

Item monachorum.

lu be domne be

ne di ce re.

ret ?o CB

pi a pro no bii

t^m.

i M 11 '

w pi *"*Br

™ ■"Thp^T^T'^"

\ m " m ' "■'ir—

ii - - ■ M II

1 1 L "-- J

: ... r.» JL- ■

vir go Ma ri a« Tu au tem Do mi ne mi fe re re no ftrL

Modus ledurae monachornm ; primo
incipiunt in e. fecundum » & defcen«
dunt tertio in a. & afcendunt fecundo
in b. & moUiiicant eum contra ratio^-
nem ; & poftea defcendunt quartum in F.

Secundus modus legendi e contrario :
primo defcendunt quartum de c. in G.
& poftea afcendunt in o. vel in L utram-
que moUificando » & poftea defcendunt
in F. Et malo velle ipforum, inter quos
nulius ordo regnat. Ledurae erunt quin-
ti toni ; fed fecundum quod funtbene tem*
perati» male fe temperant glorificando

Deum cum arte pfallendi, Sc mollificanr-
do (k&b.in vitium Mik muficaB laban^
tur, De cuius artis notitia ob defe^hun
Prslati fui non cprant; & fi^rtaffis Deuft
non curat de ipfis plusquam de illo»
cui dixit! tu repulifii fcientiam ^ ego re^
pellam te , ne facerdotio fungaris miph
expedit enim , ut fufpendatur mola afl*
naria in collum tuum , & demergaris in
profondum«