Quid vero nobis profit , Gerfon de laude muficae his exponit verfibus :
,Mu.
(t) De eo dixinafl in notit td AaiAZi JSm^ififis moliMiii fiipra P. IL p. 39fl*
MVSICA FARS PRIMA.
s^Muika divioi nova pulfu qose fit a-
moris» i,£xtolIi nuUa Igude (atis poterit
^CoT recreat» curas abigitt faftidia
mulcet, jyFitque peregrim*s, quos veiiitt apta
comes. \,Per medias hyemes, per foles car*
mioe fifus jylbo fpe patiens 9 laetus , alacrisj
ovaus, ]»Nam {ugiunt triftes cantu per inania
curas» s^Omnis Sf infidiaus hoftica peftis
bebet«
fto confervando corpore» proque do-
dli ingenio retinendo hasc multum utilts
effe videtur. Unde Pythagoras difcipuHs
prascepit, poft fludium in melodiis ob-
dormire, & per melodias evigilare» uC
melodia corporis hnmani fiio fimili, td
eft, fonorum harmonia iuvaretur. Haec
per fui aequam iuftamque numerorum
proportionem cogit homines ad iuftitiam»
& mornm aequitatem , ac debitum regi-
men politiae naturaliter inclinari. Nam
reducit incontinentes ad caftitatem , in-
ianos ad ufum rationis » triftes ad lasti-
tiam, debiles ad folatium, asgros ad fa-
nitatem, ioordinatas imaginatiqnes ad
conftantiam & deliberationem, pigros &
inutiles ad agilitatem » cum mufica fpiri-
tus refidat» & ad tolerantium laboris ex-
hilarat mentes, animae autem finaliter fa-
lutem impetrat, cum ex omnibus artibus
finaliter ad laudem fit inftituta , ut patet
multis VjBterum exemplis, his quoque
metris:
Semper in ore tno fit laus, fint canti*
ca Sion, Inxta illud : femper laus eius in o-
re mea
Nam mufica eft etiam philofophia, fed
vera philpfophia, meditatio mortis con«
tinua ; unde
Cantica, fidtum, lamentum pbndilm*
que frequenta,
lungito incundum pfalterium d*
tharae:
Condne iiout olor , tua^ dum mors
imminet ....
Cantantem itt pfidmis vidor tn aka
vehit
Caput IIL
Sed poffent asmuli contendere: quid
tu nobis GQuficam tantopere laudas^, cum
nihil aut parum>d rempublicam guber*
nandam videatur afferre ? Neroni pro-
bro datum ett & Augufto, quia muflcam
nimis . ftudiofe fe&entur. Augi^ftus qui-
deni correptus abftinuifle fertur ;~^Nero
per ampUus infecutiis eft artem, fi vera
funtj quae in. hiftoriBli fpeculo continen«
tun Cum pfaltem quemdam JPhilippus
Macedonum rex in qonvivio emendare
vellet,. ac de pulfiindis chordis fecum
diflerere t refpqndit pfaltes : fuperi id
abs te maU^ rex avertata^ id bac^ quam
ego ^ fnelius tmeas ipfe. Aldbiades Athe-
nienfis philofophus Socratis difdpulus,
cum apud Periclem, cuius erat avuncu-
lus, liberalibds artibus erudiretur, ac
Fericles eum tibiis canere, quod tunc,
honeftilfimum erac, informaflet, traditas-
que fibi tibias cum ori adhibitas ioflaflet,
mox illas pudefpdus propter oris inhp-
ne-
neftatem ac deformltatem infradas abie-
cit: & fic omniam AtheoienGum con-
fenfa difdplina tibiis canendi deferta eft.
Sant & yeteris legis teftimonia ; fcri-
bitar enim iraias V. i2. cithara» & lyra, &
tympanum» & tibia, & vinom in con«
vivits veftris » & opas Domini non re-
fpicitis. Deinde & multis pro forma vox
faa blanda fervit. Et Hieronymus ad Au-
guftinum dicit: wufica in biSu impor^
tuna narratio. Nec nobis perfuadere po-
tes, artem lafdviis deditam imitari; ait
enim Tuliius in libris de officiis : mini-
me artes probandas funt» quas miniftras
funt voluptatnm, quas & hominum ener-
vant animos. De hoc Ovidius :
Encrvant animos dtbaraque. iocique.
lyraque^ Ek VOX9 & numeris bracbia mota
fuis.
Sed mentes quoque alienat, incitat
ad libidinem » ad carnis concupifcentiam ;
hinc rixaB, contentiones» & homicidia;
quas prods parafitisque potius « quam
viris honeftis utiiis efle videtur ; ac capi-
tofis homtnibus, Horatio tefte:
Ommbus boc vitium cantoribus inter
amicos^ Utnmnquam inducantanimum cantare
rogati^ Iniuffi vero numquam defifiant ;
obfequendum non erit Cede ergo pro-
cul» & muficam feras tecum, quta de
panc Ittcrando non eft.
Caput IV.
Magna hasc videntur, nec ego ea par-
va eflTe dico; fed cum Dameta Virgiliano
refpondere audeo : parcius tamen ijhs vU
ris effe obiicienda memento. Muficam
reipubUcae non modicam ferre utiiitatem
miiltis ex caufis conftat Prima eft de-
ledatio; nam humanus animus, ut phi-
lofopho placet» indiget neceflirio aliqui-
bus deledationibus exterioribus ad fui
confortationem , fine quibus vix vivere
poteft, fed liabitis confortationibus ad
elicienda opera virtuofa. Secunda eft
melancholias depulfio; cum vero diffici-
lius fit. ut dicitur primo Etliicorum, tri-
ftitiam ferre» quam a deledationibus ab-
ftinere (nam melancholia magnatibus ple-
rumque tyrannidem aUt defperationem
inductt) imperatoribus, regibus, princi-
pibus confulibusque ac casteris rempub-
licam gubernantibus continua cum fit
melancholiae, propter laboris onns, in-
fluentia, necefleeft, eam mufica modula-
tione depellere & deledationibus. Sic E-
vilmerodach Babylonis regem Xerxes fa-
navit philofophus. Sic laboranti Saul
David lyra fubvenit, qui prophetiae fpi-
ritum piallentibus prophetts confecutus
erat, ubi
Vertitur occurfu pfallentum Saul velut
alter Fadus homot plallit, fitque propheta
novus. Exagitat nequam dum fpiritus, hunc ci-
tharoedus Paftor per numeros cogit abire David.
Si rex tyrannus eft,mufica mulcetur ; fi mi-
tis»mufica dele^tur; fi ad bellum proce-
dere, exercitumqueducere velit, mufica ad
tolerandam laboris exhilarat mentes, tnba
aut tympano aut corno opus erit, undc
Buc-
MUSIC£ PARS PRIMA.
Bdcdflai terribilis uimorum pedus e-
quorum Bdlis exacuit, militis ira yiget.
Sic Maccbabaei» fic Gedeon» Oc lofue
csterique Dei nuntir viAoriam confecu*^
ti funt: & apud gentiles Tyrtsus Ahenien*
fls poeta , fadus Lacedaemoniorum dux,
MelFenios oovo fono tubae fugavit & vi-
dt. Quid de Augufto dicam, qui tot vi-
doriar non fine moduiatione muficali re-
|)ortavit ? Verifimile tamen non videtur,
hominem tantas potentias muficam tam
avide fedatum fuifle. Neronem vero in
iuventute muficam excolnifle non ambi-
go , dum fuit natura mitiflimus , Seneca
teile, quem populus Romanus iic dile-
xerat, ut praedeceflibrum principum quafi
obiivio fada fit. Sed poftquam muficam
dereliquit , & necromantiae diabolicisque
artibus animum dedit, fiidus eft de agno
lupus.de mitiffimo principe crudeliifi-
mus tyrannus; ergofit. ut adhuc nomen
eius pro aliquo peflimo homine poni fo-
leat
PfaUentis mentem vero ad Philippum
regem interpretari quis audet ? cum ver«
borum multiplex fit fenfus. Sed quid de
Alcibiade proco & adultero ilio narrare
nobis voiunt ? qui etfi perpaucis decora-
tus erat virtutibus , plus tamen inde iuf^
vidiae contraxit, quam amoris; iuc pro^
pter eius demerita iuflus per Lyfandrum
a Tyfapherne ocddi , capite plexbs eft,
quod & Lyfandro in teftimonium peradas
necis roiflum eft. De faoc refert Boetius
in libro de Confoiat. Philof Ariftotelem
dixilTe : Si quis linceos haberet oculos,
ut interiora corporis humant infpicere
SCRmOAES TSt. M Music4. P« UL
poflTet, videret illud corpus Aldbiadis,
quod in fuperficte pulcherrimum erat,
intus efle turpiffimum ; raram enim facit
mixtaram cum fapientia forma. Sed fi
aliqua veteris teftamenti fcripta contra-
riantur nobis, muito plura aobifcum
funt
Cap.ot V.
Ad confequens refpondendum erit,ont-
nis ars bona, abufus autem artis peffi«
mus i funt ergo in meliorem partem om«
nia recipienda, cum non fit malum, fci-
re malum, fed agere maluaw Sed cum
mufica optima fit, cur eam imitari noa
liceat nobis , quam fandi patres & pro»
phetae imitabantur avide pro laude di-
vina exercenda ? Habemus in veteri lege
Moyfem, Mafiamque fororem eius, lo-
fue filium Nun, David regem» multos-
que jnter prophetas muficos, quos eflfet
taedium narrare. In aoftra vero lege
falidiOimos Gregorium lohannemquepa»
pas, divum Hieronymum cum reliquist
l)eatum BeroaFdumi Ifidorum^ fioetium,
Odoaem,Bemoaem, Guidonem, Hug-
baldum , Reginonem , Ottonem , NoC-»
genim^ Robertum ^^randae regem^ Her-
mannum Heinrici imperatoris a^tem,
ac multo plures , quos brevttatis gratia
omitto. Apud gentiles autem pbilofo»
phos Pythagoram , Xerxeo , Ariftoxe»
aum, Architam, Philolaum, PtolomaeunH
Annicium, Linum Thebawm» Mercurium,
Orpheum, Amphionem, pluresque, quos
anoumerare difficile. eflet;
Sed & capitofi funt mufid, aon artls
hoc vitium, fed hominum eOe videtur.
Cum quisque fua graditor via^ ^ fua (ck
Vv **•
338 Adami De Fulda
latnea garrala tox , fenibos non eft vox (imus dominas nbfier Tnnocenttai papa
fopra yivam, & malae vocis. homo fem- odavus muiicos coiit» obfervat» hono-
per canere vult ; natura enim rerum, ut rat • pra^deceflbrum imitans veftigia?
Symmacho patritio placet » eft • ut qui omnes enim Romani pontifices aut ma-
balbutiunt , plus loquantur t affedant e- fici erantt aut niiufids deledabantutt
nim copiam fermonis pudore defedus ; quos gratiis & donis honoraverunt qaam
hoc & de his dicere poifem. Concedi* maximis. Qiiid invidifiimi imperatores
mus infuper» multos fore, qui non ad Dei Romanorum fereniflimique reges fecfe-
bonorem, fed pro libidine hac utuntur runt, in publico e(t Qpid Chriftiani&
arte; fedartem ideo fbgiendam efle, in- fimus Francorum rex, ac reges Arglis»
congruum videtur : nec (acra fcriptura Arragonise, Hifpaniae, Hungari», Aputo,
quidquam peius efi:, eo quod aliquando multique principes, prxlatique infignes*
haer^fes ex ea prodierunt. Abfitergo pro- Civitates iiberas, per Italiam» Galliam ac
pter paucos omnes fore annihilandos, Germaniam pro noftro aevo muficis fe-
quia, dicit Auguftinus ad Licentiums can« cerunt» Sc &ciunt, nemo eft qui nefciat
tio habet fuam hilaritatem , etiamfi ad c VT
eam membra non moveft , cum ple- v.aput VI,
na chantatis modulatione cantatur; licet Ecce quomodo apud gentileSt Hebne-
enim capitofi hac arte potiantur, non mi- os , acChrifticol$is honorata fit mufica »&
nus tamen ars in fe bona eft. Commune varie laudata. Nec modo honore caret;
enim habetur proverbium : quot capita» nec defpicitur, nifi ab ignorantibus;
tot fenfus. Non poflunt omnes morigeri nam artis inimici foli ignorantes funt
efle » cum nemo artifiiarum id faciat, ho- Cedant ergo, naturam mutantes» ipfi
Aefia tamen roganti habendus efi mos» infulfi bipedes afinit ac fe vidos fore
nec.hoc quidem cantores negant aut mu« cognofcant, definantque maledicere, ma-
fici. lefada ne nofcant fua, ut aitComicus:
Ut autem mendaces eos reddam, qui cum ipfa ranas, delphinos, infuper om-
muficam de pane lucrando fore negant, nia alia animantia ad fuae modulationia
dicere convenit: nonne omnis ecclefia- auditum provocat, utdicit Ifidorus; nam
rum conventus infiitutus fundatusque efi aves inceflanter canunt, fi cantare audi-
ad laudem Dei decantandam? De hoc unt: unde quidem dulcifonas volucres
quidam ait: iriter omnia ecdefias infl;ituta modulante gutture voces emittunt io-
nuUum Deo gratius , quam continua giter canentes. Sed &: pifces ad melo-
pfalmodtae decantatio; & ahbi: clama* diam congregantur : unde refert AgelliuSj
bunt ad me levitae, & ego exaudiam quod Arion in mare praecipitatus, a deU
eo$. Qpis non intelligat, muficam ef* phinis in portum delatus & falvatus eft»
fe caufam omnis Praelaturae? Sed his eo quod cithara dulcem fonum & carmea
omiflis, videamus, quantum noftris tcm- illius cafus confolabilepriusquam fubmer-
poribus valeat mufica. Numquid fan^f- geretur» peregerat Unde Gerfon:
MUSICi& VJLRS PRIMA.
Pr0ibtpim'Grsm^ dklpbinus Ariona
vexit HuBtts permtMos, dum citbara muU
cei eum.
Hoc idein Ptiaias teOatur. Ftngit &
Clvidii»« Orpheum l]rra Euridiceq ab
ftiferts revocafl^, Amphioaemque ad ci-
diaiae cantam .arbores (axaque congre-
gofle. De hoc PariGenfis ■caocellarius :
AmpbUm at Ofpbeus tantu moviffe fe-
runtur
Hie tttpidest diras bic ^ias erebi,
QsiODdam etiam numina ,' dii quoque
|;eottlittin altercafle feraotar pro melio-
ti Dotitia artis , de qao poeta :
^jtiUa Fati PbetH citbara certavit d-
grefiis* ludke te nuda vi&us ApoUo fitit.
Soao etiam muficali diverfa ferarum»
pifciam, Tolncramque capiuntur geiie^
ra, folantur lamenta, taedia alleyiantur,
curae minnuntur. De hoc Gerfon Pari-
fienfis canceliariDS in Xaftdl^.mft^cif/i di-
dt:
Qjud nnmeras aves, humano quae ca-
piuntur Canta ? net^^ntam defpicit nlla fo-
um. PiCces Bc cerri mulcentur oiotibtts x-
gris Antidotum variis mufica crebro fuit
Fiftola paflioru pecudes armentaque
gregis
Sebtur. nec eas terret imago lapi.
Pafcoa tanc fecafca metu. minaitque
magiftro
Txdta pafcendi rufiicus ifte fonus,
Et reparat Vires i^flaqae membra
noYat
Rofticus arra coleos an yeciferando
vocatut. Cantat, & alleviat inde Viator ites.
Artem quisqae fuam mulcet dama»*
.qo& laboretn .
Qpalicamque fono, fit licet afpcs
Tipr.
Demom mnfica potentiffima artium efle
perhibetur, nam. infinuat mores mtifica
Cuique fuos. Efl: graVis'. hinc petulans
illi mollis Vet agreftts iudiciom.nam cui-
que fuupi, fiia culique voluptas ; fic na-
tura fuijm grande melos variat. Sed
manfeant haec laevia, ampleaeronr nunfc
divina teftiiiionia. Nato Domino ih
Bethlehem:
CceUca turba lefu nati fefcennia can.
tarit Pax bomitti terris ,gtoria eelfa Deo.
Ignatius martyr cantantes crebro audi-
vit aogelos. Qpid de Cyrillo dicana , qui
-ad mortem divi Hieronymi angcKcam au-
divit fymphoniam ? jQuotiens enim a fiitt.
Ois Patribus audiebantur fpiritus iabilan-
teii cecinere noya cantica; canticum e-
nim.eft numerofa tox ad Dei gloriam or-
dinata, & ofifert quisque fna gratus mu-
ncra rcgi , pfallentisque dolor vertitar in
meritum. Ideoque hanc extoUere noscon-
veoit,. qusB fola ante thronum Dei haW-
tat , in quo lanai & eleai Deo laudcm
decantant , nt teftator lohannes in Apo-
calypfiN. abi Cherubim & Scraphim in-
ceflabfli voce proclainant Saodus,Sanaus,
Sandus; & viginti quatuor fcniores ce-
ciderunt in facies fuas in confpeau thro-
ni, & cccinerunt caoticum. Sirailiter &
pialmifta dicit : Catttate Domino canticum
V V a »»■
Adami De ^Ulda
mvum ; Sc iteram : in pfalterio decacbor*
da pfifHam tibi ; & rurfum : laudate D(h
minum in tympano & cborb^ laudate eum
in canticis &.arganoi 8c alibi; omnis
terra adoret te Deus^ pfaBat tibi, & pfaU
mum dicat mmini tuo. Qeinde : laudate
eum in pfalterio & citbara; ac demum :
cantate Domino omnis terra. Nam paucis
ctedatur conftans oratio cordis laudan-
di t fed opus t dum canis « ore &cis.
Nec opus erit, nec utile» plures teftes
in medium proferret cum unus horum
fulficiat: tantumque de artis utilitate no-
tum mihi efl. Sed ultra de inventoribns
artis quid fentiamt enodabov
Caput VII
Muficx artis inventatores deOgnare vo-
lens, volui ab aliis mihi tradita» &i eaquse
legi> commemorare, omnibus cuplens fa-
tisfacere. MuGcam a Deo forct omnibus
notum eft; hanc admonitionem rei ma-
gns concenam mortalibus a Deo» Au«
relius refert ; fed & Licentius ad eum^
dem ait