Hinc fignant coccus, hyadnthus, purpura, byflus»
Quodlibet iftorum fuerat color ad faga miflus*
Septem litterute claves funt articulorum:
Hunc & in ecclefia nuraerum dic eflfe facrorum.
Corpus, baptifmus» confirmat, inungit, & ordo»
Coniugiumque facrum» poftremum confiteor do.
Septem funt claves, quae fufliciunt in acutis:
Dat Deus ecclefias feptem fua dona falutis.
Sifte tonos odot bene fi fuerint numeratij
Sic & in ecclefia fciOt quod fint odo beatt.
Mufica dida novem tenet intervalla fonorum:
Tot quoque fpirituum funt agmina fiin^ bonortinii
Articulis denis ut linea confociatur :
Qui liber eft Moyfi tot prscepta famulatur.
lunge novem denist fic articulos aumerabis:
Totque modis homiaes auac ecclefiae variabis.
£ft laicust peregrioost eqocs gladiit boaos hofpes»
H b 3 Tem-
246 lOAKNrS DE MURIS
Templuin» Tentonicus^ trioust pbft hos male fo(pei»
Hos fimiles gravibui praedidis odo notabis.
Nuoc feptem fideas, & acuds affimtbbis.
Augoftum clerus piatit» & fequitur Benedidus,
Bernardus poft hunc, qul non ?ult ciHlere Tidos;
Prsdicat altett & hunc Guilielmus concomitatun
Hinc pede Francifcus oudo, nodisque gravatur.
Baibaros in fovea» filvis iacet aoachorita,
Ultima captivis patitor, praeit hunc eremita.
Eft deledari quod mufica quaeritat, ergo
Sentio dum canto nova gaudia» triftia tergo.
Sic fiicit ecclefia quocumque labore prematur^
Hoccine proponit» quod laeta pace fruatur.
Annicius diciC, quod deledabile fummum
£ft Deos, ecciefia pretium petit hunc fibi numom.
£ft clavis media» qnae difcretiva vocatur,
• Cbriftus difcernehs pravosque bonosque fciatur.
Hoc tropus in cantu tribuit, quod fit tonus unus:
Laudat feu vitiat fic hora noviffima funus.
Hoc facit ecclefia, quod mufica, plus quoque molto
Mundat» -mnnda fecit, laivat moerore fepulto.
Talia, tanta potes praeconia» totque videre
In cantn, per quae debet de iure placere.
£ftque nihil mirum , fi fe bene compatiantur,
Quas prxdida duo concorditer hoc operahtnrs
A Domino quidquid bonitatis habere fciantur»
Eft his collatum, Domino laudes referantur.
LAUS tibi fumme peto, tua fumma potentia fortis»
Quem nthil poterit claufis ekclodere portis;
Cunda domat, nihit eft, quod forte refiftat eideni,
Omnia fecifti verbo cum tempore pridem
Nate patris tanti fummi fapientia patris,
Materie carens quod fis natus » placuit tibi matris.
Tu cum patre polos pptuifti condere furfum,
Tu fub molli folis voluifti fubdere curfum.
Uxorem genitor ocfcit, virumque marituro.
Tu patrc.matre carcs, talem nusquam fcio ritum.
Filius & tamcn es patris aeternumque fuifti,
Filius Sc matrisg hominem fore quemvoloifti.
Qpod
SUMM A MVSICM. z^j
Qpod & nataneprinceps, per fiida patefcic»
Qaod oatura negat, mirattir» deniqae nercitn
In te coniangi contraria cum videantur,
Non ut mixta folentt medium caiifare notantuf.
Cbriftus yerus honiot verus Deus eOe probatur:
Sic non diminui pars haec aut illa fciatun
Spiritus alme patris -ac oati , tu pietads
Fons» tu princjpium per quod fit gratia gratis»
Tu lux in tenebriSr tu lucis continuator;
Confolans miferos, confradis es reparator.
Errantes revocas^ & das requiefcere feflSs.
Ducis .& inducis inopes io gaudia meffis.
Da pater , ut fimus vitio. virtuCe rebelles ;
A nobis poenam fic iudex iufte repeiles.
Da fili» ftoiidae quod mentis oobe fugata
Hoc fapiaot fiimuli» quod fiot de forte beata.
Spiritus alme veni, bonicatis complue rore
Pedora». oe fterili maoeaot areotia more.
Noo hi fuoc idem» fuot quos tres» ooo tria credo.
Regia fic via me teoeaC, oec abiode recedo.
QualiCer haec fiaoC, paCris huius io arce videbis;
Simpliciter credeos hac ouop in valle cacebis.
Quodque fuperfueric agni pafcfaalis edeodo,
Igoi comburadj lex pra»:ipic tfta mooeqdo.
CommiCCas fidei, quidquid dubiCabile crefciC^
Qjiod fupra vires fueric, fic tedere oefciC;
SpiriCdique facro da quidqutd fordter urget:
Crede mihi, fi credis ei^ meos credula furget
Saepius haec loquimur, fed tale per omoia muous;
Ut beoe credamus, deC oobis Crious & uous.
Portus adeft, pronim teoeC aochora, cymba movetur.
Sed quoties Hderuot fludus, aptrire rogetur.
Cymba quidem fragilis, pauper quia cyoUia lohaooiSt
Quae rimofa careos coftis, obflrudaque paoois,
Primo fervivit tibi virgo pareosqoe beata,
Teque iuvaote fuit cum profperitate rehita.
Poodus erat magoum» fiiit impar viribus iftis:
Sed tu oaufragio pia promta rogata refiftis.
Ttt mare poftremas teoebras fludnsque retuodis.
Ncc
248 lOANNIS DE MURIS SUMMA MUSICiE-
Nec mirom» fteUa maris dominatur in undis.
Te mediante fait, quidqutd de te fuit adum,
Me rege» me falya^ fuper hoc mihi poftulo padum.
Hinc onus & leyius chartam navicula Texitt
Qpam did» Domftfas, Domini quoque gratia texit
lUic fcripta docent varie, quod epiflola pofcit,
Et quid didamen, quod teftis promere nefcit
Tertius ifte labor de cantu fervit amicist
Non reprobis fed fimplicibus, puerisque pudicis.
Nam reprobot reprobat » non iiifte di& remordet :
Vix antiqua placent» cui cunda recentia fordent
Quodlibet boc dperum noftrorum quando yidebit«
Affedum mentis numquam culpare valebit
In tenui menfa mens pinguis pinguia coenat
Hoc opus audoris mens ipfa fercna ferenat
Da Deus , ut fcriptor , ledores quique benigdi
Coram te fiant coelefti carmine digni.
Da nobis iufte modo vivere mentcque munda;
Da poft in coelis tibi pfallere voce iocunda.
Detrador dabit ifti forfitan arti,
Perpendens opua hoc, fpatium quaeque temporis ardi.
Quatuor hoc menfes a principio genuerunt»
Nec tamen a ftndio cefiandi caufa fiierunt
Hoc odingeqti fiint fexagintaque yerfus
A primo folio Uber boc docet ipfe reverfus.
Explicit fumma mixgijhri lobamis de Muris.
Eiusdem
^ ^ al* 249
EIUSDEM TRACTATUS DE MUSICA- Ex MS. Cod. Mellic. collato cum Vindob.
Experimento multiplici coUigi poteft, merorum & proportionum magiftert cui
quod mufica promoveat affedioues a toto tempore vitas Qumerus obedivit,
auimae , timentes enim aliquaQdo can« fic ut vi numerorum fcientiae fingula in-
tantpras timore, ut ex cantu audaclam tueretur; in anxietate diu manens, quo^
apprehendant Item aliquis in flatu di- modo ad artem de melodiis rationem in«
fplidbili revocans ad memoriam canti» veniret, quadam vice divino nutu &bro*
lenam , quam in rebus profperis canta« rum officinas prasteriens hanc cogitatio^
vit cum deledatione trel caotare audivt^ nem mentaliter circumvolvens, quosdam
ingemifcat & ftatum confimilibus motibus malleos fuper incudem cedentes mirabi*
menfuretur, cum futt» cum illam adu ca^ lem harmoniam emittentes audivit Ad
neret. Item perturbati mcipiunt cantare» quos converfus ferveiis veritatis inquifi»
conantes fe per cantnm avertere a triftitia. tor iuffit inter fe malleos filens permnta-
Item tradores navium & aliorum ponde» ri, dubitans ne ex viribus bominum tan«
rum gravium fociabiJU cum cantu fe im- ta proveniret melodia. Qpibus altema*
petuofius ad trahendum incitant Item tis rediit eadem fymphonia ficut prius.
columbas vifas funt citharizahtibus advo* Unde conclufit, non io lacertis virorum,
lare. Item aves iti caveis, alias tacentes, fed in natura malleorum tales concordan-
auditis melodits incipiunt cantare. Item tias contineri, tam nomeri, quam men-
cunabulares <& puerl adhuc nihil intellt- furas, quam ponderis ratione/ Quintus
gentes, quasdam vdces fibt formant fre- tatnen eitciebatur, quoniam inutils cuili-
quenter in eis deledando. bet aliorum comparatus difibnabat, con-
Prima petitio t Omnem doSrinam ^ fideratisque ponderibus aliorum tn du-
onmem difciplinam ex prMxifiente cognU pla , fesqutaltera & fesquttertta reperta
tione fieiri, bmi proporttonibus. £t in quibuscum-
Secunda p6titio ; Ante cdgnitionem que aliis rebus, tympants, tintinnabulis
/enfitivam non aUani inveniri. & casteris has proportion^ continentibus
Tertia petitio : Experientia mukipUci easdem reperit harmoniaf^: unde tn hac
itf in termino fiatus adquiefcere. . experientia requievit per caufiim. £x
Qjiartapetitio: Ekperientiam cir^ares quibus experimentis rationis muficae de*
fenfibiles artem facere. teda fiierunt priodpta pec cpiartam»
Pytbc^oram artem nobis tradidijfe fo^ Propter fympboniam fubiungere vim
ndrunf* 4 numerorum.
Hic Pythagoras antiqu&s princeps nu- Pytiiagoras fonornm coiifonaiittas per
SCEIPTOKBS VBT. DB MUSICA, P. ilL I i pro-
2$Q lOANNIS OB MURIS
proportfones ponderam reperit. Et eac- Ac 4i(fteffarott » diapente tono fuperari.
dem proportiones in numecis bis repe. patct. quod dlapcnte foperat diatcfla-
fiuntur 12. 9. %. 6. ron in fesquioaa?a: fed in hac confiftit
lam tres barmonias effe perfeae fonantes. tonosj igitur.
Quod non fint paociores tribus . ex- M«<f pam partes non poffunt mediarl
perimur : fed fi fint plures quam natura 0-"« «"'er extrema proportionis fes-
voloit revelare. Deus oovit. Perfediores quioaavae quaecumque (alia) non eft me-
tamen ufqne ad nos bis tribus nemo um- ^^^ proportionale in nomeris; igiturnon
qoam (inveniffe) repertus eft; & funt PO'®* mediari Nam tonus confiftit ia
bse: Diapafon, qui eft la. ad 6. diapeo- his numeris ig. & i^. inter quos nume-
te 12. ad 8. vel 9. ad 6. diatet6ron, ut >^«» ioteger cadit, fcilicet 17. Sed maiof
12. ad 9. aut 8. ad 6. Tonus vero, qui «* proportio 17. & itf. quam 18. & 17.
eft ut 9. ad 8. non cft confonantia fed Vnde neqoe 17. ad 16. neque 18. ad 17.
pars eius. verum femitonium exiftit Patet ex boc,
, ., . . quod mufica non confiderat proportio-
Has tres meJodias nmeros dare tonantes. ^^ irrationales ideo. quia fubakernatur
Diapafon duplum. diapente fesquialte- arti metricae, quae eft de numeris. inter
ram, diateffaron fesquitertiam, tonus an- quos non reperitur irrationaUs proportto.
tem fesquio^vam retinet proportionem. ra /• • o* j ^» * • j- . /r
^ *^ '^ J^femts & duplex tonus tn dtateffara
Qua diapente fonat diapafon babet fu- vere.
perare. Non femis quidem hic eft dimidium,
Nam dupla maior eft fesquialtcra in fed femis hic fonat imperfeaionem. Pa-
fesquitertia, & tantum excedit diapafon tet, cum a fesqoitertia proportione aufer-
diapente. tur duplex fesquiodava, manet propor-
Et diapente plus quam diateffara fiare. tio %%€. ad 243. quas eft minor quam
Nam fcsquialtera maior eft fesquiter- fesquioftava , neqoe ipfa eft medietas
tia in fesquioaava. Eft igitur diapente [wquioaavaB , eoquod ea rationalis cft,
maior quam diateOaroa in proportione h«<?.autem irrationalis. Continentor igi-
fesquioaava. ^^^ '" dtateffaron duo tooi & unus im-
a^ ^;««i,/r,l- ♦„«^ „«h^; *««;«.»«. ^- perfeaus. Hic autem imperfeaus diefis
Acdiateffaratuncvehtimtmmamre. ^^^^^^^ Hic intrododtur qu«dam u-
pnare. ^^^^^ ^^^^ mctrlcalis. Si quis velit in-
Cum enfm m natura non fint plures „„.„ „„„„.,„„,«„„. „.,!...«. „««*:
.^ u' .. •!. X j-A' ^ ^ venire quorumcumque numeros coot -
not» bis tribus, tunc ex praediais patet, „„^„ :„ .i.^^, ^,^2^,^i r. ^,-»-
.. c ir • «. j- .. <r nuos 10 aiiqoa proportione rupcrpartieo-
dtapafon efle maximam, & dutteilaron ^. • • ^^ i..- ,. .- ^
wi«H«tuu «U9 iMaMw.u,, w. i.su«»wu ti, accipiattonom multiplicemiecundum
minimam. ^ - ^ denomioationem foperpartientem a pri-
At diapafa potefi per teffara iunBa creare. „0 multiplici, quorum ipforom volue-
Nam fesquialtera iunaa fesquitertiae rit babere ; ut : volo quatuor numeros
duplam creat. in
MUSICA SPECULATIYAv 2$l
in fesqaialtera proportione. continuos, toni, manetfeniitonium mlnuss &coni]*
recipio quartum duplum ab unitate, qui (lit in hac proporttone » fctlicet 2^6. ad
eft i^.nam 2^ prittius eft, 4. fecnndus» 8» 243. quorum flt minor quam medietatis
tertius , i tf. quartus , & perveniet nu- toni pars. Nam 273. & | ad 243. eft tb*
merus hoc modo t6. 20* 30. 4^ Ecce ntis. Sed maior eft proportio 273. & | ad
quatuor continuos in fesquialtera, & ali- 25:^. quam 2f ^. ad 243* Igitun Semi-
os 2ftf. 243. 216. 192. tonium minus vocatur dieGs. Item lim«
De diapente tonos tres ^ femis aio ma femitonii minoris vocatur diafchifma. tenere.
Nam diapeote cooftat ex dtateflaron &
tono , fcilicet diateflaron ex duobus to-
nis & femis , id eft totio imperfedo : i-
gitur.
tta fetnitonia cum quinque tonis parodiare. potomey
Nam dtapafon ex diapente cum dia- Sex cantando tonos diapafon non dare tefiaron coiiftat Sed diapenCe ex tribus
Inde femitonium maius contendo venire.
Ablato enim femitonio minori nunc
invento a tono, manet femitonium maips»
& ipfum conGilit in proportione 2187..
ad 2048. Semitonium maius vocatiir A«
tonis & uno femitonio, hoc eft, imperfedo
tono. Et diateflTaron ex duobus tonis &
uoo feinitonio, hoc eft, etiam imper-
fedo tono. Igityr nec ex hoc diapafon
ex fex tonis ; nam ifta duo femitonia u-
num tonumnon perGciunt. Qjjod tamen
plures & antiquos & modernos decepit
Quaro toni quales partes funt inaquales.
plenos.
Patet etiam ex praedidis : nam fesqnU
odavas proportiones Gbi additas duplum
excedbnt Igitur.
Non ex quinque tonis duptex diateffaron
ejje.
Quoniam diateflTaron unum conftat ex
duobus tonis , & utroque femitonio mi«
nori: igltur duplex diateflfaron percorret
Hoc eft , qnod femitonia , quas to- quatuor tonos & duo femitonia minora» Dum conftituunt , funt inaequalia. Ali- quas unum non perficiunt
quam partem toni tonum imperfedlum eft
ponere, id eft, femitonium. Seddemon»
ftratum eft , qnod non datur media para
toni. Igitur ant erit maior medietate to*
ni , aut minor. E^ cum una fola talis to«
num non conftituat , erunt duas partes
tonnm integrantes , quorum una eft ma-
ior, aitera minor.
Ergo femitonium minus in numeris reperire.
Efi ex pramifu comma reperire
necejje.
Comma a muGcis vocatur id , quo to*
nus fuperat duo femitonta minora. Si
igitur a fex tonis fubtrahitur diapafon»
manet comma , & conGftit in hac pro»
portione 531442- ad 524288* Patet
idem fubtrahendo duo remitonia minora
a tono. Et in quo tonus excedic duo fe«
mitonia minora , in eodem fuperat femi*
Poftquam a diateflaron demuntnr duo toninm maius femitonium minus.
1 i a Co.
lOANNIS DE MURIS
Corotlark qasdam. Pnmuin : duo mi-
aOra femitonia tonum integrdmnoncom*
pfere. 2. Duo maiora iiinda tonum in-
tegrum fuperare. 3. Maius femitonium
fuper minus commate abundare. 4. Ma-
ius femitonium & minus Conum perfice-
re. 5. Duo femitonia minora cum com-
mate tonum complere. 6. Unum femi-
tonium in nulia numerorum proportione
manere. 7. Verum femitonium in re-
rum natura non exiftere. g. Semitonium
minus maius eflfe quam 20. ad 19- & mi-
nus quam i^.ad ig« 9.Semitonium ma-
iu€ maius eflfe quam i tf. ad i i;. minus vero
quam 1 5. ad 14. Comma maius eflfe quam
75. ad 74, minus vero quam 74. ad 73*
10. Semitonium minus maius eflfe tribus
commatibus, minus vero quatuor. 11.
Semitonium maius (eflfe) maius quatuor
commatibus, minus vero quinque. i3.
Tonum maiorem eflfe odo commatibus»
minorem quam novem.
Cpmponitur quadrupla proportiotie
bis diapafon. Nam bis dupia quadruplam
eflSicit.
Et moHet in tripla cHapafon cum ^apente.