dot & ante pofl: cantando. trario. Hoc (atis patet in Fabiane^ &
Item per incuriam peccant in cantu» tn colkgerunt^ &.in prolisitate verfuum
qui credunt & Uicunt, quod nota noo Refponforiorum S. Stephani, & his fi-
peccat Tales autem omnibui attribu-- milibus. Dum vero materia medio mo-
unt unum tonum, & hi tales potius do fe habet, & caatus medio modo fe
cum equis hinniunt., cum bobuG mu- debet habore; quod ftttltl putant ratio-
giunti quam cantare aliquid videantur. ne carere^
Metrum de Sadem,
Errant in cantu, nec funt cantare potentes
Infirmi graviter, pueri, fenioque Crementes.
Hoc nemo culpet* quia naturale videtur;
Naturae vitium nemo ridere tenetur.
Sic dum negligitur c^ntus, fit durus, ineptus»
Flus aloes quam niellis habens eft aure receptos.
Ebrius, ac ftudium qui non exercet in arte,
Ac totum qui fcire putat vila fibt parce,
Cantant 8c cantus maculant errore decorem,
Sic cantans cantor cantoris perdet honorein»
£t obftinati quidam cantare volentes
Caniuni depravant ralionis lure carentes»
Erroremque fiium valido fermone tuentary
Kec
Summa Mvsics. 235
Nec ceflaot mbmti» bene fe caotare fetentur»
Bt credont multi: Bc talis abuGo crefcit;
Scrlbitorj & fcriptam ratio deponere nefcit
Per tales in G. Deus tnijit fufcipit ortum,
Et tunc inferias dant enormem fibi portum.
Quod male cantatur facit hoc incuria, quando
Tedia prscedont aut cura laboce gravando.
Saspios illa premunt, quae debent iure levarii
Sed levat lioc petuiaiis ^ quod debet rite gravari»
Sic & qui mutare tropum dum turpiter audenti
Qpalicumque modo iihem contingere gaudeot
Quod nota non. peccet» quidam dixiflfe feruntur;
Sic & nunc dicunt etiam ^ fed £dfa loquuntun
Namque figora Dei decet ut fimilis videatur,
Sic nota materiae quantumlibet affimilatur»
Lasta notat lastam, non difficilique Ubore
Sighabis medii mediam mediante colore.
y Capitulum XXIL vero pr«cipitcs & obfcuras gravltates fe*
QmUter ntrvus cantus babetjieri & T^J'''''' ^^f^Zn^^^^^^^^
^ r««,i^, .J:H!f;^rW.f. ««« ftri. vat: alios quosdam fonns quartl quafi
, Cognita «otus propnetate non fat» Jdulatorius trahit ralii petu-
videbitur alicu. . quod poteft ^ cautw^ ^^^ ^^^.^ ^^^ „„,„„j„, . ^^ ^,^
qu» funt ab aliis & pnu» inventa. fed ^^^^ ^^j^^j ^^^^ j„j,j ,„,„^„
forte vel propci» virtutis alacr^tate , vel . . ^, V ^ . ^„... «,i.:i«««-i« «./»
precibus aliorum induaus cantus diaa- «wonia, vcl flcutacantuphilomete «o-
picviuii. «uutuui juuuv*iK> jL«*fcu. uiwa j ^, qaoquc liberi faltus tooi fe-
men cum notis ^ndecentibu. curabit tj^i ^candi ^identur ; alH ferloritatem
componere; vej ad mimis d.aamini ^ P ^ geaeraletii%el primam do-
liundejccepta Ointum adiungere^m- arinam pne «eteris libenter attendunt
^A°Ti .j A • * - i. ,•« ^« Unde & Terentius diverfas diverforum ConOderandum^eft igitur huu: can. .^^^^^^^^ conflderans alt: Q.uot capHa. tori.qualitercamumpropriumfuoto. ^ ^enteml<i ^Suusmque ms efi. 00 praecognito adaptet , quia ficut bo- "^ v'' ^
mines noft o.mnes dele^ntur Jn cibMi el». Igltnr fi muGcus ad preces alicuius can- dem, fed quidam in dulclbus, quldam tum componat» fl vqluerit latisfecere in amari$, quidam vero in his, qui me» inteotioni petentis, ab eodem ferutebi- dio modo f<|l habent^ fic & in o^tu quos- tur , in .qua fpecie cantus pnsapue dele- dam nonnifi morofii( & terminales vag»> .Oetur j Sc fecondum hoc propofito tono tlones prlmi toai.andirc ddefiat, .aUos cantum adaptet. Si vevp mores petentis
C g a non
2$6 lOAMNIS DB MURIS
noqtantum adrertit, qoantan proprie- di?eriitas incitet appetiton. Secnndalitt-
tacem ipiias materis » confideret • quid ins diverfitatis cania poteft acddere ha»
dicit Horatins in poetica» quia cuilibet bita confideratione ad materiam» io qut
ntateria nmconvenit modus unus metrijU fimt quasdam profpera» & quasdam ad-
condi. Unde dicit: quod Fortia mMonio veria, ficut patet in cantu de S. Catliari-
gaudentpede beUa referri; &iterum : pec* na, (te S. Gregorio» de Trans^guratton*
cat in Andromacbem^ Tbaidafis quis agit. Domini , 8c fimilibus. Sic & in cantu componendo cautela coo- Notandum etiam» quod quidam cantua
fimilis debet appont, ut materias didaminis inventores cantui fiio fignom aliquod ipe-
taii vel tali fiius cantus proprius adiun- ciale apponunt ; unde quidam repetitioi»
gatur. Si enim materia triftis fiieritt can- nibus & inferiorem notam fpedalem con-
ttts erit proprie faumtlis & depreifus, ut cedunt, quam prsmom non liabuit, quod
in 9^. Libera me Domine. & in antipho- praeceflSt, quemadmodom in ft. DefcendU
na, quae pIlEinftum Davidlnfinuat: Da^ de cosUs^ Talis eft cantns S. Lamberti per
leo fuper te ; fimiliter & in plandu DU totum. Alii fi:ruduram fui caotus erigero
donis : O decus o Lybia regumi quareTra* noiunt ntfi fuper bafes rhythmi vel metri»
Aus mifiarum fecundi toni ficut & o^ qttorume)(empiafiidleoGCurruntquarren«
vi. Tradtts verp vel in mi(&, vel pro tL Alli tenorem tooi antiphonas per ver«
animabuSf vel ig die ieionii debetcanta- ficulum» quiantiphonam comitatur» de«
ri , & in bis vei cantus proprie erit lugo- clarant Sic videtur in cantu S. Laurentift
bris, vel feriofus ad minus; Sc propter S. Pauli» SandasTrinitatis. Opportunum
hoc iflii toni pra^ caeteris Tradibus de iu- eft etiam cantus compofitori» fi deledabi-
re debeotur. Si autem lateria lastafoe* liter cantum componere Sc ordinare vo-
rit» cantus etiam fe conformet ioacutis lueritt ut paufas in cantu ordinett ubi
eidem. Sic fit inpafcha, dum cantatur pauikndi tempus exigit ipjfum didamen;
aUeluia , furrexit pqfior bonus ; cutnrex haec dodrina bene obiervator in hac an«
gloria^ & fimiiia. Si vero materia fuerit tiphona : Cum effet defponfaa ^c. ficut
keta & iocofa^ cantus cum faltu cbnve- in illa: Cum inducerent puerum Iefum;8c
nit ^ fxmt in Epiphztmf^eterembominem dt fimilibus fimititer iodicetur. Alioquia
&c. de fando loanne. Propter infepara^ dum feofus didtamlnis notam impedire
bilem &c^ & de S. Maria: Gmie mater, videtur, 8c e contrario, taedium noo fo-
Si autem m^teria medio modo fe babet. lum fubiofertur cantori » fed etiam audi-
eidem & cantus proprie fe conformet. tori. Notet etiam cantus inventor, dele-
Contingit enim, cantum a quibusdam fieri dabilia eflTe cantus int^valla diatefla-
talem» uc fingulos tonos percurrat Ita- ron & diapente» quod pate^ per AUebde^
qu« prima eius particula primo» fecunda vox exultationis ; & haec fiepius poflboi
fecundo reddatur, & (ic de aliis: & hoc poni{ diapafon etiam» fi extrema eius fir«
fit, ut ipfe muGcus peritiam fui magtfte» miter obfervantur, cum deledatione in*
rii oftendat in captu, vei quia confide^ tcrferitur; fed propter eius difikultatein
rant > identitatem eflc miittem faftidii» cudi xaro poostor» JMf^
Summa Musicjb/ 237
Mdrum de Eodem.
Eft aliquis caotare fcienst cantatque libenter;
Et fiitis eft tUi, qood feit cantare decenter.
Non fatia eft alii certo procedere calle,
Vultque fob ombro& tempos dedocere valle.
Qoi caotare cupit» ^iiod ooo prii» audiit ullotr
Si oon^arte caoitt niihi caotor erit qoaG noUus.
MuGcot atteodat, qui cantom fiogere corat,
Caotom propofttom» qoem formola iore figorat
Matertas docet hoc virtos didaminis ante,
Qui feqottor canto^, hac prodeat iofiooaote»
Triftit dat triftem fobmiffiim t Istaqoe Ixtom.
Qtii manet in mediOt cantom iobet efle.qoietoffl*
Com plandom fignet vel faltem feria trados,
lore fecondoa erit« faoic oSavos quoqoe tadot*
Fox exuUuntis cum rex. volt fexros habere»
iVIaxfma per caatum volt gaodia nempe docece.
Sed tamen os qoodvis non laodat qoemqoe (aporem :
Vocem» qoam fiigit hic» probat & docet faic meliorem.
Eft aliod fpeciale tono, qoem diligit onoSt
Alter amans aliud , cantum rogat hoc dare mooos.
Moficos iddico fiiciens qoddcumqoe rogator»
Materiam cantans non femper concomicatun
Excofiit fefe precibos fortaflfe petentis:
Sed plos laodo modom qoidqoam peccare tiroeotis.
Eft qintor qoaodoqoe novos dum carmioa fingit,
Congregat ipfe tooos» omnesqoe per omnia pingit»
Sic tamen» ot fi^em primos teneat fibi primam»
Et reUqoas reliqoi» donec veniator ad imaro.
Forfitan oftendoot, qoia funt hic arte valentes»
Aut aliter» quia molta placent» probo . per comedentes.
Pontica fic dold iooguntur triftia la^is»
Stat rofa com fpiois , abies coriliqoe robetis.
Laode^ foom cantom credont qoidam fore digoum :
Ac tn eo proprium gaudeot oftendere fignum.
Scriptores etiam librts qoaodoqoe metrorom
Affigont eteoim figtnim fpeciale decorom.
Perfios & Petrus hoc obfervare docentor»
Qiii verfos ornare foos per figoa videntor.
Gg 3 CApr-
238 lOANNIS DB MURIS
Capitulvm XXIIL
Quafirtt vitia in novo catttu cavenda.
£x iatn didlis patet, qualiter novus
cantns habeat inveniri, & qualiter pro-
prias matertx fux debeat intendere, oili
forte propter caufam quamque extra-
neam aliter informetur. Sed tefte Ari-
ftotele in topicis » eiusdem moris eft di*
ligere amicos, & odio habere inimicos.
fitos fieret ab E. h.^ mi. ad R moHe»
vd e contrario« Et aflitpilgtur hoc vi--
tiom propoGtioni bXta^. quae a dialedi*
co multum vitatun Mufica irregularii
& talis iure mufica falfii vocatur , &
inultum vitetur. Item in formatione can-
tus novi non apponitur inutiliter re-
petitio intervalli eiusdem, quemadmodum
inveniturin hpc tradu: Qui bahitat 8c
refyglum meum Bem meus , & fimiliter
ficut Sc intendere proprietatibus, quae in hoc Introitu: miferere mibi Domim.
cantui iure debentur, & evitare vitia, Sciendum tamen» quod intervallum vel
quie cantum depravandp corrumpunt claufula repetitione una cum deledatio-
Sed cum non facile caveatur nifi cogni- ne auditur; femel igitur poteft repeti«
tum, opportunum eft» ot ea» qus in fed raro, ficut in Meluia, furrexit pa^
cantu vitiofa funt, a magiftro novi can- fior bonus. ibi, pro ovibus^ & in cantu
tuB caute & ftudiofe vitentur.
Caveat itaque novus magificr in can-
tu » ne curfa cuiusque toni tropus con-
trarius adiungatur, id eft, ne in prin-
de S. Kico\ao clementiam. Et confidera,
qood hoc vitium fimile eft nugationit
quam rhetor plurimum deteftatur.
Item cantor novus & mutilatam bre-
cipio & medio cantus uni tono appro- ^j^^^^^ ^ feftidiQfam prorixitatem diU- priatus m fine ahi tono pofitus depute- ^^.^^^ g^ hacdno vitia cuni
tur. H« doanna olim obfervata eft in ^^,.^ ^ macrologia fimilitudinem ha-
cantu de Trinitate; male autem in com- ^^^ ^j^^^^^ ^^ duo rcmovet Hora-
munione Prmcipes perfecuU funt me, ^^^ ^ y^^^^ poeta, onde dicit: brevit
quje legem jfe curfum habet quandoque ^^^ ^^^^^^ ^^^^^^^ ^, j^^^^^^ ^^
tertn, quandoque fexti, ultimo tropum nimium deficiunt. Qpod fi qusdampne-
^>5' I^TV * *^%"'°'' P"*?' ?°*- di<aorum vitiorum, vel omnia in libria
Vitium lUud m mufica proportionaliter ecclefiafticis quotidie videantur, talis ex-
aOimilatur foloeafmo in grammatica. qui ^^g;^^ prioiis eorum cantoribus impute-
^ufaturex discohatrcntia accentuum di- ^^^^ ^^ ^^j^^ auftoritate ipforum po-
Ctionum. j^^ aliquatenos excufari. Sciendum ta-
Item aliud vitium in cantu novo de- men eft modernis , quod eis non licet,
bet caveri, ne interveniat in eo inter- quidquid antiquis licebat; quod patet
vallum irregulare, & aliud a novem fu- in libris veterum, tam in conftrudione
perios aflignatis : quemadmodum fi tran- profiirumj quam in figuris metrorum.
Me^
SUMMA MUSICJt. 239
Metrum de Eodem^
Dido qaid.deceat, dom cantus priDciptatur»
Qpid maculet cantum, lateralicer hoc habeatur.
Nam foveam ialtem prudens vult fcire viator»
Hanc ut tranGliat diredi callifi amator.
Non de fede tropua curfum detrudat inique.
Eft melius , concors quod ei Gt femper ubique,
Eft aliud vitium faltus, quem regula fpernit;
Hic modus eft falfus, dicat qui talia cernit
Et no.ta plusquam his eadem numquam repetatur,
Unifonum demas, quia faspius h)C iteratun
£t brevis & longus nimium fine laode recedit;
Cantus nil movet hic, alius per tsdia Isdit
In medio vtrtus vitiorum vi(a placere,
Nos docet in cantu medium quoque iure tenere.
£ft aUus quaerens, cur talianunc probibentur,
Cum fatis antiquis prius obfervata notentur?
Audiat hic, licita quia non funt multa mbdernis,
Qps prius antiqui pofuerunt fcripta quaternis,
Multos nempe modos pofuerunt faspe loquendi,
Qpi modo funt vitium, quia funt vitiola canendi.
CAPnuLUM. XXIV. Dyaphonia eft medus canendi doo-
De polypbonia. \m modis; & dividitur in bafilicam &
Hafteims de canto fimplici didom eft, organicam* Bafilica eft ( modus ) canen-
qot fimplez dicitor, quia vd jcantatuc ab di doobos modis melodiam, ita quod
iino, vel a ploribos uno modo/ Nonc onus teneat contioue notam nnam, qu»
aotem hoic operi finem proponentes tm'- eft qoafi bafis cantus alterius concinen-
ponere, oe polyphooiae videamor peni- tis; alter veto focius cantum incipit vei
tns ignari, de tpfii quid fit, &quaHter in diapente, vel in diapafon, quando-
dividatur, aliquid parvom dicemus. que afcendens, quandoque defcendens,
Polyphonia dicitur a polis (^^Xi/f) ita quod in paafa concordet aliquo mo-
qood eft pluralitas, & <pmo^. quod eft do cum eo, qui bafin obfervat Orga-
fonus, quia nihil aliud eft, quam mo* nica dyaphonia eft melodia duorum vei
dus canendi a pluribos diverfam obfer^ plurium canentium duobus modis, ita
vantibus melodiam. Dividitor autem in quod unos afcendat, rehquus vero def-
tres fpecies , lcilicet dyaphoniam , tripho- cendat, & e contra; paufando tamen
niam, & tetraphonlam , id eft, in can- conveniunt maxime vel in eodem, vel
tum duplicem, tripiicem & quadrupli» in diapente, vel in diapafon. Dicitur ccm. au-
^40 lOlkKNIS DB My&TS
aotem organica ab organo^ quod eft in- Similis eft dodrina de tetraphonia, ia
ftrumentum canendit quia in tali fpecic qua diyerGe partes qoatoor yariaotor:
cantos moltom laborat pars nimirom inferios indpie in grayibos;
Triplionia eft melodia fiye modus ca- feconda pars cantum eiosdem incipit in
nendi a tribos yel a ploribos; & modis diapente ; tertia refpedo primae indptt
tribos» ita fcilicet, ot ab uno yel pluri* ib diapafon , & qoarta refpedu fecondae
bos teneator pro baQ continoe nota ona ; indpit in diapafon (imtliter ; & fic par-
& ab alio ono yel ploribos idem cantos tes qoatoor cantom pariter percorrendo
indpiator in diapence, S^ in. eodem pariter pauient, & pariter cantom fini-