SUMMA MVSlCm. 223
t^ Dt: admirdbiU. Et iotandum eft^ dida adtiphona: mgelus ad pq/lores. A«
qood toni dtdi claves Ikabent proprias fcendit auteoi in g. acutam » ut in an«
ihitiales» qus did« font» qoando pro« tipbona pra^ifta omnes fitientest ibi:
prie terminaotur; verumtameii fi prop- quarite. Tetrardus autem plagalis fex
ter neceffitatem contiogit» eaa propriiBg habet initia. C. utfapientia ciamitat. D.
finales mntaret & alias ettam initiales fi^ ut: Spiritus domini. F. nt: aUeluia na^
bi acdpere Qportebit Sed haec chvium tivitas. a. ut: quodcumque ligaveris. g.
variatio in feptimo & odavo non repe- ut: repUti funt omnes. c. in linea» ut:
ritnr» ut didnm eft fupra. Erat enim. Et afcendit in a. peracutam»
Tetrardus authentns quatnor habet ut in graduali Miferere ibi: omnia ojfa.
daves initiales , ^. ut : angelus ad pafio^ Defcendit autem in c. xn quo indpit
res. \\ ut: nUfit dominus e. ut: populus prsdida antiphona fapientia ciamitat. &
Son. d. ut: omnes fitientes. Et non de- femper in eodem termioatur, fcilicet in
fcendit» nifi ad F. fa^ ut, ut in pxd^ G.fol. re^ ut. ficnt didum eft fupra;
Metrum de Eodem.
Finis preceffit mage dignust prindpiique
Sed non prsdpui modo mentio fit mediique.
Incipit in C. D. primus tonus» F. fa, ut^ aut a
Du3us & ecce probant» venitj exi fit quafi cauda.
G. petit afcendenst fed defcendens petit il. re.
Cantes L^tetur^ potes hic Utrumque notare.
A.re fecundus amat C. D. fubtus il/a, ut idem
Qjiidam C. volunt iam didis addere pridem.
Fcce fed introitus hic» 0» genuitc^t probabit»
Eia dic nobis proti per G que notabit
Natus natalis multi per C. que fonabunt»
£t cum re multi, quod dizit prindpiabunt
Ecclefias mores prudens ad parva (equetur,
Compatiens aUis, ne faepe lite gravetur.t
In GoUegerunt concedis Garnma «^, ifii.
Omnis fi>rte canens in acuta d^ ceciniftL
Tertius initiat E. vult F. vult (?; fodari,
Hoc eft Paule te femper habet comitarL
In .C defcendit, fcandens G. tangit acutum,
Qjio te cantantem ducit virtute fecutum.
Qpartus quinque tenet C D. poft E. fubit F. G*
In B. defcendit» fed in e. bene fcandit in altum,
Exemplo careo, cum fit leve» do quoqoe faltum.
Qciintus tres habet» F. o, c. quod linea fdtur, Sob-
224 lOANKIS DB MURIS
SQbtot nil graditur in acuto g. reperitun
SextQS in F» capiens finem primum capiet D.
Attt F. principium, defcendentf K petit imum.
Hinc funt introitoa Hodie teftes BnudiSHS.
Clayes mutantur furfum dum fumitiir c. c.
Sic fit & in didii» fuerit fi forte necefle.
Sed non tetrardum propria de iede mofebia
In G. finitum qoem (emper ubiqoe videbis.
Septimus inidat G. poft (i| c. d. quoque iunges.
Hoc caput^ boc mifit^ pepulus teitatur & omnes,
F. fibi vicinum premit» & G. fcandit acutum»
Angebu ac wmes facient tibi pfallere tutum*
Odavus reliquis eft ditior incipiendo,
Si petit hofpitium, fex afpicit in gradienda
Intrat C. vel D. fimul F. G. pofcit & a. r.
]n E. defcendit,.fed in a. fuper ardua tendit
Hoc fapientia dat» illud miferere mmRvdt
Cafitulum XVII. ter poteft afcendere per diapente & ufque
n»»^.,^ fnwf ^«f/.^#; nf^i^^^n^i^ M As «^ clavcm fextam, de licentia vero ufquc
^ f^ZT t^^Lt.^^^^^^ «d fcptimam, & tandem ufque ad diapafon.
fcendam. ^ quantum plagaUs. ^^^ ^^^ Defcendunt au?em plagales uf.
Didum eft in fpeciali de curfu & lege que ad quatuor notas, id eft, per diateflSi-
tonorum; fecundum boc vicinus teneri ron, &etiam ufqueadquintam, fedraro,
poteft per regulas gend-ales & approban- infra fuum finalem. Authenti vero defcen-
do curfum five legem in cantn certum dunt ufque ad diateflaron . qnod eft plaga-
afcenfum vel defcenfum per claves, id^eft, lium. Fxcipitur tertius, qui non tranfit
quantum unusquisque tonorum intendi infra proximam inferiorem, & quintus»
poteft vel remitti , hoc eft, quantum afcen- qui nil cenetur defcendere infra fuum fina-
dere vel defcendere poflint proprie vel iin- lem. Cpnfiderandum eft etiam , quamvis
proprie, id eft, fecundtrai regulam vel didum fit, quod authenti afcendant pec
permiffionem. Notandum igitur , quod diapafon & quandoque ulterius, & plaga-
cantus authentus rariter poteft afcendere les per diapente & quandoque ulterios,
per diapafon, id eft, ufque ad odo notas non eft intelligendum , quod femper fic
fuper fuum finalem, de licentia vero uf- fiat, fed quod fieri poflit hoc modo; fi-
que ad nonam, & tandem ufque ad de- cut dicimus, quod epifcopus in quatuor
cimam, fed hoc raro: quod enim quis temporibus celebret ordines & maiorea
de iure poflidet, ufui fuo deputare poteft Sc minores, non intelligitur , quod om-
frequenter, conceflis autem fapiens utitur nibus quatuor temporibus hoc faciat, fed
caute&raro. Cantus autem plagalis rari- quodpoflit. j^
SUMMA MUSrCiEt il2f
JMetrum de Eodem.
Legem tel curfum te credas fcire tonoromt
Dum fcis quo quaotus curfus prsecedat eoram«
Authenti poterunt diapafon fcaodere iure»
Una poteft addi, vel bios forte figuraB»
Conceffis raro fapientem condecet oti,
Sed propriis potius fecure probatur abutl
lure plagalis habe^ confcendere per diapente^
Gratia dat ootulam vel binas, tres quoque Iente«
Bis binas notulas fub fine plagalis habebit,
Additur una magis, raro fed quinque videbit
Quatuor autfaentis da» tertios excipiatur
Uni fe iungens» quintus nuUi ibciatun
Sic afcendere fic defcendere nemo putabiC»
Quod femper fiat» fieri fed pofle notabit
Capituluk XVUL re oon efl: difiicilei fed ioter eat qoas
QuaUter cantus autbentus difcernHur a »«xime convenire videnton
phgali per claves dijcretivas. Ad quod notaodum e(t \ quod ficut
Com tamen qoatuor fint daves pto- quatoor funt claves final«. fic & qua-
pri» tonorum. fcilicet D. E. F. Gpro. '°°f. ^"»' f«t!' « f ? ''"T"*
!r/> dico Quia neceifime urirente pro 9^ fint claves finalest mpra pluries
L. deutirJs & tritus. ut dlaum eftl di<au« clt Claves difcretiv» tonornm
coUaterales habent fibi claves vicarias per '" ^«S»'^ "^J^^? continentur. quai funt
diapente quafi ipfius convenientiam ha- J ^* «**, G.foUrt, utio. h. w/. re t|
bentes a\ c. acutas. per quas excufa- ^''^' Sont autem quatuor. nec plu^
tor defcaus. qui fit in Re F. gravibos «« «^«^ P","L"?''? l-Tr .T T^ ^°*
priosdiais. Dubitabitaliqois. qoahter °^°* qoiEhbet clavis d.fcret.va differen-
Drimos a fecoodo Doffit difarni miorum '*^o* ^P^^^'*^^ duorom tonorum : I}fa^
Sterque finem acc^it in D. fol\ re. Si- f • "*« P^«° « ^«^""^^ difcernit. ir.
mihter quarri poteft de tertio & qoarto. i*?""^», *'S''*^ ' ": ^S?'"" " ^"'*'*
qoorum finis eft E. gravis; fic & de \ durm tcptmum ^b oflavo.
feptimo & odtavo, quorum nterque G. Forte quasrit aliquis, quare daves di*
fibi fioem adoptat Sed com fcire, Sc fcretivs iftae» & noo alias fuot ftaCutae?
pofie in praedidis difiereotiam affigoare, Ad qpod diceodum eft« quod caotos
& booum fit & difficilet arte iodigere pl^galis magis perambulat claves inferio-
probatun Dicit etiam Ariftoteles, quod res» & fuperiores authentus^ & propter
multum diffimtlium differentiam affigoa*. hoc merito. daves difcretivs fic ordioao^
^cuFTORis VET« DS MvsiCA« P, IIL F f tor^
lOANNlS DE MURIS
ttir> ut duse iprarum ultimx Gnt gravium,
& alias duas prims fint acutarum. Ita*
que per hanc regulam cum exemtione
quadam, quas iam dicetur, intelligendam
cantum authentum a fua plagali difceres.
Si cantus proti plures habet notas fuper
F./a, ut^ quantum ad hoc, eft authen-
tus & primi: fi plures infra» quantum
ad hoc efl: plagalis, & fecundi. Et fi
cantus deuteri plures habet notas fuper
G. quantum ad hoc eft authentus & ter-
tii : fi plures infra » quantum ad hoc eft
plagalis, & quartl Item fi cantus triti
plures habet notas fuper a. la^mi^ re.
quantum ad hoc eft authentus & quinti:
fi plures infra , quantum ad hoc eft pla-
gaiis.& fexti. Item fi cantus tetrardi
plures hahet notas fuper^ durum ^ ^xxzn-^
tum ad hoc eft authentus & feptimi: fi
vero plures infira , quantum ad hoc eft
plagalis & odavi.
Et notandum , quod haec determina-
tio, quantum ad boc^ additur idcirco,
quia pluralitas notarum prasdidla fupet
clavem , diferetivam quantum in fe eft^
ipfum cantum trahit in proprietatem to-
ni authenti ; pluralitas vero notarum , fi
reperitur fub clave difcretiva, quantum
in fe eft , ipfum cantum trahit in pro-
prietatem toni plagalis: quantum infe efi
dico, quia ficut didum eft cqntingit, fi
tropus cum curfu cantus concordat: fi
vcro tropus & curfus cantus difcordant,
prohibito curfu tropo cedere nos oportet.
Sed quia nondum didum eftt quid
fit tropus, de. quo poftea fatis dicetur,
qiiantum ad pr^^fensnotandum eft« quod
cantus autfaentus efientialiter & pauUatim
declinat ad finem: finis autem denomf*
nat adtum; & propter hoc hae antipho-
nas iudicantur primi toni & non fecun-
di: volo pater. Reges Tbarfts. Circum^
dantes. cum tamen plures notas habeant
fub F. /a, ut. quam fupra, cantus vera
plagalis cadendo five praecipitando magis
tenditad finem, ficut per femiditonum vel
per maius aliud intervallum » & idco
derogando authento tantum trabit iii
proprietatem toni plagalis , ficut con-
tingit in cantidne : Tu puer propbeta. Di-
cunt etiam Odo & Guido quiddam no-
tabile de differentia & diftindione tono*
rum; quod fi cantus quinquies vel pla-
res clavem fuper fuum finalem percutit
per diapente, authento & non plagali
debet adfcribi , quamvis currat contra
legem plagalis ; & hoc manifeftum eft in
hac antiphona : ecce tu pulcra es , & ia
hoc 9^. ftcut omnium &c. & in aliis
quampluribus ita fe habet. Et haec regu-
la non invenitur per omnia generalis :
mentionem tamen eius fecimns , ut fcia-
tur , quia cantus plagalis raro debet at-
tingerediapente, quodideofit, ot pne*
rogativdB afcenfus in clavibus authenttt
quafi dominis plagatium attribui videa-
tur. Notandum eft etiam, quod cantos»
qui a quibusdam dubius appellatur . de
quo minus bene cognolcitur • utrum Ot
authentus vel plagalis , femper authen-
tusdicetur; a digniori enim denomina-
tio fit de iure. Quod patet in hac anti-
phona: Circumdantes. 8c in fimilibus; &
in hoc introitu : Deus in adiutorium ;
quodfeptimi potius quam odavi eflfe di-
patur ; maior enim honor & potior at*^
tribuendus eft domino» & noo fervo.
SUMMA MirSlCiE. «27
Metrum de Eodem.
QoMuor ut cbTes iiaales eOe feruntur»
Sic dircretivse b.ene quatuor inveniuatur;
Suntque graves jP. &. fed acutas dicicnus a. b.
Sufficit bic numerus» quia clavis quaeque duorum.
Quatuor iftarum fit difcretiva. tonorutn.
Primus vult notulas plure» fuper F. fa^ ut^ eflTe»
Atque fecundus ei vult plures rite fubelfe.
Tertius a quarto diftat, fed G. mediante:
Qpintus & a fexto differt a. clave iuvante.
Septimus odavo per ^ differre docetur.
Impar ftat fupra, fed par depreffus habetur.
Si numeras rede, fatts eft data regula certa,
Si fuerit concors finaiis neuma reperta.
Si forfan prope finem principiatur,
Lex perit authenti prior , & plagis inde locatur,
Evenit asque, locus ille morofius exit.
Lexque plagalis abit» quam neuma fubultima texit
Sic nifi Dminus primus tonus intitulatur,
Sic a fine tonum concedere neuma probatur.
Odo tamen, Guidoque refert, fil forte canatur,
Et fub lege plagis cancus currendo gravatur.
Si tamen bic furfum quantumvis in mapente trahaiurf
Plnribus aut vicibus.vauthentus iure vocatur.
Regula ne fallat, fic tandem verificatur :
Concors authento fi^finis neuma fciatur.
Si cantus dnbius fuerit, fi nofcere quis fit,
Non potes in notulis, -hic atithentus fore gUrcit.
Nam decet, interpres ut in amhiguis meliorem
Partem confirmet» contemnens deteriorem.
Sic vplo , fit primi quamvis fub lege plagalis.
Hoc & neuma 6cit cantus fini focialis.
£t breviter , finis fi non a lege recedit,
Scire tqnuti) fiicile poteris, cui cantus obedit
At fi difcordant fini , credatur honefte :*
Lex fini cedit» quod nefcit ferre molefte.
F f a Capi-
lOANNtS DE MVKIS
CAflTUlVM XIX.
De trapo 9 Penore & cauda » ^ua ^teth duntur in cantu,
dio eft deuteri authentit id eft tertiftt ia
fine autem datur plagili tertio» id efts fex«
to. Nam ficut dicit Ariftoteles : Jinis efi
optimum in re ; & item : Finis eft « cu^
iusgratia^y fic igitur merito contingft ia
4:antUt ut per finem optime cognofca-
tur. Caveat ergo velociter iudicare t qui
non vult poenitere poft iudicium, Unde
Salomon : Fili efio velox ad audiendum^
tardus autem ad iudicandum.
Notandum eft etiamt quod cantus qui-
dam non ex rationet fed quadam con-
fuetudine detorquetur a quibusdam ad
proprietatem toni unius t & ab aliis ali-
ter, & per clavem aliam finiunturt Sc
tunct utdidumeftf propter controver-
fiam litigantium evitandam fequit vel ad
minus pati debemus confuetudines eccle-
fiarum. £t hocnon habet fierit quia iii
cantu tali diverfi diverfe contemplabun*
tur in comparatione ad tonos diverfos ;
verbi gratia hasc antiphona ; B refpi^
cientes^ a quibusdam ita finitur, utfit ter-
tii t &a quibusdam» ut fit odavi. Sic-
ut aliqui finalis antiph. ut Benefac. ita
quandoque finiunt ut fit quarti» quando*
que ita ut fit o^avl Sicut hsec antipho*
na; Germinavit. quandoque ita finiturt
Ut fit primi t quandoque ita ut fit quar-
ti , quandoque ita ut fit o^avL Exem*
plahorumt quia invenire etiam cantori
funt facilia « in littera non ponimus,
Ex praBdidis diiigenter animadvertentt
manifeftum eft , quod divifio de cantii
quantum ad diverfitatem tonorum duo*
bus modis contingit ! quandoque enim
utriusque pundi divifionis eadem eft \U
nea finalis ia cautu » & tonc dubitatur»
utruni
SUMMA MUSICiBt li^
iitram cantDs contineatur fub tono au- & non in fine , quia pkgalis 9t fuus ab«