Et placet, & mdgnns eft illius illico qnaBftof.
Hunc amat auditor, mens cuius tollitur orani»
Cantibus angelicis quafi praefens eflTe laborans.
Qjiod fi non boous eftj buic difplicet, eftque moleftus»
Aut dolet iratus, aut conqueritur quoque moeftus.
CapitulumIV. minatiat quaedam vafaUa efle dicuntiir.
De divtlkmitnufica in naturalem^ in^ CbordaUa funt ea» quse per chordas me-
firumentalem , mundanam & tallinas» ioteftinales vel fericinas exerceri
bumanam. videntur; qualia funt citharas, viellae &
Mufica quasdam eft naturalis» quae- phialae, plalteria, chori, monochordumt
dam inftrumentalis ; naturalis quaedam fymphonia feu driganiftrum, & his fimilia.
eft humanai & quaedam mundana. Mu- Foraminalia funt, quorum diverfitas in
Oca mundana fit per varietatem & con- fonis a foraminum diverfitate creatur ;
cordiam fonorum a motibus fupercoele* qualia funt mufa^, fyringae, flauta, tibiaet
ftium corporum caufatorum. Sicut enim cornua, fiftuiae» tubae, & fimilia. Fafa^
teftantur philofophi , non fuit pofiibile, Ua funt » quas & foraminibus carent &
tanta corpora tam velociter moveri & tam chordis per modum vaforum concavo-
continue absque fono. Cum igitur firma- rumformata; qualia funt cymbala, pel-
mentum & planetae fpeciales & diffe- ves, campanae, ollae, & fimilia» quae fe-
rentes ttotus habeant » a quibus & cundum materiae & formae diverfitatem
fpedales & differentes cantus harmo*- di verfos fonos emittunt Sed inter caetera
niam quamdam ex fe generant, qnae inftrumenta muficalia inftrumentom vo-
mufica mundana vocatun cis humanae eft dignifllimum, eo quod
Artificialia vero inftrumenta mnfica profert & fonum & verba • cum caetera
plurima funt» quae temario dividuntur; de fono tantum ferviant» non de voce,
quaedam coim cbordaUa^ quaedam fora^ & univerfidis eft.
Metrum de Eodem.
Ut naturalts» inftrumentalis habetur
Mufica; fic fpecies binas proferre videtur.
£t naturalem binas genuiflfe decebit»
Mundanam» velut humanam fub fe retinebit.
Motu mundanam coeleftia corpora caufant
Magoo continuo, quae nullo tempore pauiant
Haec humana^ parum nos expedando monetur :
Inftrumentalis plus infpicienda videtur.
Huic tres cbnt fpecies tria, chordaquct vasque» foramen»
Chprda praeit» reliquis mage digne fuumque notamen»
In-
20O tOANNIS DE MURIS
Inteftinales, fericinai atqne metatli
Vidi, qiias ocedo iueliorcs» nec poto (alli:
PialtenoBi, chonitt & fiftrum, citharas focienCiir,
Impulfu quoniam fimiii bsc refiraare videotnr.
Arcuf dat fonitu» phiahe rotuhe mooochordas
Cbnoafa dida quidem funt , fed feibnantia chordae
Multa forata fimul funt inftrumenta fonora.
Nec folum forma diftant maiora minora»
Tibia , &kcotym & fiftula , mufa :
Utitur his modo j>lebs , & eis quondam fuit ufii»
Organa five tubs;, corqua fonitu vehementi
Aures percelluot valido fufflamioe venti.
Mufica fit nobis etiam per va&ula nqta,
Pondiere quas diftant, & forti verbere mota,
Cymbalat campanae» pelves, oliaeque videntur
Taiia quae refonant. quando pul&ta moventun
Humaoum tamen huic videas praeffaotius eile,
Dom quae fignfficant voci dat verba fubeffe.
Capjtuloa V* De Mufica hunam.
Dido de mtifica inflromentaH &t
recorfus ad homaoam , de. qua prioct-
paliter intenditur > ut de ipfa dicatur.
Cum itaque nmfica fit modulatio fono-
rum difcreta, ftride ftimi debet haec
di£lio_difcreta. Si enim lafgc fumeretur,
ut difcreta idem diceretqood diftinda, id
eft, cum diftindione fada, fic etiam mulica
rebus irrationabilibus conveniret» ficot a
yerbis quibusdam , quae fonos diverfos in
cantu fuo fatis diftiqguunt. Si vero ftri-
£te fumatur, idem eft dilcreta, quafi cum
difcrettone fada , & mufica fiC accepta
tantum habet homim Qiwvenire ; homo
enim inter animalia caBtera^ cimi diRxetio-
joe caotat , & alias operationes exercet.
Caotare dichmr philomel», plitacus, lau-
dula» meruiae, ffroa» &iruodOt & gal-
los, &h1sfimilia/fed haec fola nator»
knpellente fen cogente cantum fuum ex-
primunt: homo vero cum difcretionc
cantat, ieu cantoi fuo perfeda ferie ver«
ba coniungit
Cantus dicitor qoafi fooonis aidos;
caoor autem quafi cum anhelito labor*
Inventores itaque cantus & primi dodo*
res confideraverunt trocheam arteriam» id
eft» prganum vocis humanae, fecundum
triplicem difpofitiodem triplicem cantuni
pofle proferre. Qpandoque enim dilata-
turmultom, & emittit fonum gravem:
quandoque conftringitur multum, & red-
dit fonqm peracutum : quandoquemedio
modo fe habet i A red<itt fonum acutum.
£t hunc tripUcem cantom diatonjcom
appellabant, qoaG dt proprietate tono*
rum. Cantiim quoque» qm' eft gravi gra-
Tior. poftpooebaot propter fui moUitien
Svmma Mvsicm. 201
ptrnai & Qifail valeattni» 8c hunc orga- tiim hooc enarmoniconi appellabant, eo
nicoav appellabant » eo qood organom quod extra diatonici cantns harmontaoi
Tocis eft deficieos io iUo. Similiter illoo}, pofitos, & cantorem & aoditorem fati^
qoi cA acoto acotior. non corabant pro- gat, & Ixdit, per aoUam recr^tiooem
pter iotolerabilem eios laborem , io ip- dekdatiooiii oble^na, to etiam miUa di^cedo ioveoitor» & cao-
Metrum di Ebdm.
Didis poftpofitis decet homanam repetamos,
Eft de propofito magis, & magis hanc videamust
Hcc modulare fonos difcreta meote docebit,
Verbaqoe fubiungit, volocres nii tale decebit
Nam per naturam volocres cantare doceotor,
Nil ratioois habefit, qooscomqoe fonos modoienton
Sic philomela caw*t, fic laodola, gallus, hiroodot
£t plores alt*. qoarom nec nomioa fundo,
Qui cantare tanieo dicantor corde profundo*
PIus valet his homana fatis, qoia plus operaturt
Caotom animi verbis docet, haoc ratto comitaton
Qsii vitiofa caoit, non corat, ot illa fequatur.
Organicum mutat, enarmonicumque refcindit,
Obfcurus nimisieft, hic alter guttura findit
Inter otrumque gravis & acutus, & eft peracutosa
Eftqoe tonos proprios proprie modos ifte fecotos.
Eft & nbinde diatonicos de iore vocatos.
Ifte placere poteft coodis rede modulatuff
Capitulum VL aequaiiter, oonc afcendenSf nunc vero
De mtulis cantus ufualis, quaftnt^ defcendens, propter hoc & difontiiter
6f ad ^jpiid inventa. funt notae prsedidte formatae , & diverfa
Cantores antiqui maxime !n cantude« nomina fortiuntor. Qpaedam enim no*
ledari non folum curaverunt^ fed ut tula dicitur pundum . quaedam virga,
alios cantare docerent, fotlicite ftodoe- qnaedam cllvis maior vel minor, quaedam
runt Ingeniaverunt ergo figuras quiis- plica maior vel minor, quaedam pes Vel
dam, qoaB onicoiqoe fyllabas didtiooom pedatos maior vel minor, qoasdam qui«
jdepotatas» fingobs vocom impulfiooes lifma maios vel mioos, quaedam pteUus»
tamqoam figna propria denotarent; ook maior vel minor, Et pundus ad modum
de & notae vel notube appellantun Et pundi formatur^ & adiungitur quandoque
quia cantos multiformiter procedit, nnnc virgaSi qoandoqoe plicaei quaodoque pe«
SCRirXOKIS VET« OB 2AusiCA« P. III. C c '
202 lOANNIS DB MURIST
dato» qaandoqne nnom iblom» qaaoda- didtor corvBtio, & coottoet notohs trei
que plora pariter, praecipue io tbnoram vet plures qoandoqoe afcendeos & ite«
defceoru. Virga eft oota fimplex ad mo« rum defcendens, quaodoqne e contrario.
dum virgae oblonga. Clivis dicitur a Preflfus didtur a premendo» & minor con*
deOt qood eft melum» & componiturt tinet duas notas, maior vero tres, & renir
ex notai & feminota» & fignat» quod per debet aequaliter & cito proferrL Sed
Tox debet infledi. Piica dicitur a plican- cantus adhuc per iiascfigna minus perfeda
do, &; continet notas duas, unam fupe« cognofcitur, nec per fe quisquam enm
riorem &aliam inferibrem. Pbdatus con- poteft addifcere, fed oportet, ut aliundb
tinet notas duas, quarum una eft inferior audiatur» & loogo ofu difcatur; & pro-
ft alia foperior afcendendo. Qoilifma pter hoc hoios caotos nomeo uios accepit
Metfum de Eodem.
Olim cantores canto fic complacoere,
Heredesque fuos volueruot fcita docere.
Contigit ergo novas has ingeniare figuras»
Ut poflent varias vocum figurare tenuras :
Quas dixere notas cantus, qui abinde vocatnr
Curfus cantandi, qui vocali fociatur;
Clives, plicaSf Virga, qotlifmata, pooda, podati»
Nomioa fuot harum ; fint prefli coofociati.
Pes QOtolis biois vult furfum tendere crefcens;
Defidt illa tamen, quam fignat acuta liqoefceos.
Volt notulis binis femper defceodere clivis,
Obfcorumque foiium notat iUius nota finis;
Frascedit pauiam, vel ftat paufantis in ore,
Ac fi perfedas notulae fungatur honore.
Virgam fi tollis numeri plufalis habetur,
Castera, namque minor vel maior (aspe videtur»
Sed tamen hinc oculi nequennt perpendere cantomt
Si non auris adeft & voces, praemoduhntum.
Et quia fic tali pro confuet^dine crefcit,
Ufos habet, non cantus, quem mofica nefdt.
Capitulum Vlt font cantores, qoi mofici appellari ooii
De fex vocibm notularum , 6f fugiciefi^ debeot, eo qood mofids ratiooibns ooa
tia earum. otootur, & qoi caotom non polTani
Com itaqoe, ficut dixi, & ficat qoor addifcere, nifi a faepe cantante alio, o<
tidiana experimenta pftendunt, qoidam magiftro vel foda Propter hoc mofik
Svmma Mvsicje. 203
bs iiiventores plariina indagatione ad merus fit & dlcatnr perfedas > nt ex hoc
hoc obtinendfim diligeotiffime ftodue- oftenderet opus fuum efle perfedum«
ront» ot qui mofioim nefcit, & fcirc £t propter hoc merito fobiongitur» &
defiderat, (ecundum regulas muficas ar- requievH.
tificialiter procedens, caotum muficum, Neceffitas etiam five oportunitas plu«
id eft mufice fcriptum difcat abs()ue do- ralitatem notarum avertit, cum fupeiflui-
cente, examinet, iudicetqoe, confirmet tas in arte vitium reputetur. Quod fic
rationalem, corrigat incorredum. probatur: cum ab ut incipieqdo perve-
Adinvenerunt ergo primi dodores niatur in mufica, de quo poftea dicetur,
mofici fex fyllabas, «^, r^t m\ /a;. /o/, ufque i!^, (i olterius afcenfus foerit,
/!s, quas funt nomina lex notarum, ii ponetor femitoniumt de quo poftea.di-
confiderantor absqoe alternatione & nio- cetor. Sed feoiitoniom habitom foit
tatione ip&rom, fi cogente neceffitate prios; fic ergo idem bis pboeretor in«
alternantor fopra & tnfra omnes notas otiliter & pro vicio repotatpr in arte.
ttfqoe in infinitom, fignificant, & no- Sed forte qoaefet aliqois, qoare femito«
mina font earom. Ifis nomioibos, no- niom ftb locator in medio fex notarom
t£s ot didom eft» appellantor a«GalIi- praedidarumt quod oec iq primo nec
ciSft AogliciSft Teothonidst Hongaris» in fine? Ad hoc dicendom eft com
Slavis & Dacis, & caeteris Cifalpinis. Ita- philofopho, qood ars imitator iiatoram;
li aotem alias notas & noinina dicontor in natoralibos aotem fic eft, qood mem-
habereft qood qoi fcire voloerit» qos?- bra mollia in medio fuot locata & in*
rat ab ipfis. tra redofa, ot cerebrom in granio, in*
Sex prsedida notarom nomina fofii- teftina & fpotalia in cavitate coftaroot
ciont ft non folom propter fenarii digr medolla in ofle : & com femitoniom
nitatem , fed etiam ot io arte foperifui- mollem habeat fonum reliquarom alia-
tas evidetor. Senarii dignitas eft» com rom notaromft in medio illarom potios»
fit primos nomeros perfedus, ficotarith- qoam in extremitate locator.
inetici dicont; & probator, dicit enim Qpa&ri etiam poteft, qoare illse fylla-
iMloyfes in Genefi, qood t)eos creavit bae potiost qoam alirs nomina fint fex
ccelom & terramft id eft, qoatuor ele- prsedtdarum notarumt id eft» quarelit-
menta, diei prlmae in fpatio^ per quin- terae sflse ib fyllabis ponantur? Ad hpc
qoe dies continoe feqoentes ipfii om»- dicendom erit fecoodom qoosdam » qood
vit , in die feptimo qoievit ab omoi o- absqoe rattone fortoito hoc eveoit ;
peri, qood patrarat Et ait Moyfes: quO noo aeftimo» verom efle: dicit
igitur perfeSi funt ceeU & terra &c. enim Ferfius, qood qoidam imperitiae
Poftqoam eoim Deo phcoitft non die foae folatiom qoserentes fortoitas aefti*
nna, fed ploribos opos mondannm per- mant partiom orationis* pofitiones » &
'! ficere in fpatio fex dierom, hoc i>ene caeterarom ordinem hon jpoflTe percon--
* debebatft «ontingeret com fenariils nn- tarij qood dicere ftoltom eft» & po-
8 Cc « teft
204 lOANNIS DB MURIS
ted probarL Sdendani itaqQe* com fjU qoireBti. qttod potiui CBiii fexta fylhfMi
lab» prasdidas flgoa Gnt vocDm t & vo* repetttar ufla vocalts » quarn aliqmi rdi*
calea moltum de vope habeant, aqua qoarumt quia plus habet de fooo.
oomen acceperunt» ut vocales dicantur» DeeoofonaotibasdiceBdttmeft>qaod
rede in his fyllabis omnes quandoque tbi poBQntur & motae feeimdam qood in
ponuntur. Sex autem fyilab» funt » on^ fyllabis duo plus babeot de fono» fd*
de oportet » quod prima vocalium io ok licet e. ft / oontioeot etiam quatoar
timaTyllaba reputatur( & non ordinan* femiTocaies, & Gc omoes fpedes litte»
tur hae vocales io his fylhibis« quemad» rarttm ad fignaodufflt qood geoenditec
modum io orthographia ; ibi enim or- pro omnibus diSerentiis ootas acdpiao-
dinantur fecundum fitom organi voca- tur in cantu; & fic patet oumerus ife
h'St hic autem fecundum qood mious fufficientia didarum notularum. Qpod
& plus habent de fono» & fic ot ami» aotem vocales vidnas non cootinoe po-
ods aperto fodo fiat proceflfus ad ma* nunturt ftd mixtim» hoc fiidum ellt
gis apertum quemadmodum didum efi; oe fonorum vidoia» quas a fere fimili
quod prius eft caotus gravis, poft aco<^ cantaturt hiato eacopbatoo ac taBdiom
tust oltiiiio peraQutBSt £t fic patet in- iotroducat,
JUetrum de Bodm.
Artts dodorest cui muGca oomen habetw%
Cantum laudabant* qui com ratione docetur:
Ufum fpernebantt quafi laepe nimisque gravantemt
Diceotemt qtiia fict fed nuUa per ergo prQbaq[teot
Protinus errorem removebat regula taiemt
Curfum cantandi certum dedit & fped^ieoif
Qpadrupb cum fpatiis fiebat regula certiSt
Certis cum notulis certa ratione refertis:
Ut. re. mi. fa\ fol^ la^ notularum nomina f^^na»
Sufficinnt^notulaB. per quas fit mufica pleoa.
Nec mirum, numerus idem perfedus habetur»
Blachina mundana per eumdem fada docetur.
Quod fez fufficiuott potes hac ratiooe probare»
Ultima Ait Qotulam fi tentas continuare.
Nam magis afceiviens quod erat pofitum replicabist
Sive quod eft mim'mumt quod abundat io arte loqabiSt
Semitonus quoniam prasceflit, & hoc fequeretur*
£ft ergo meliust quod pra^cedens iteretur.
Sex notuhet medium quae femitonum pofueruot^
$i beoe perfpidmust ufi ratiQoe fueruoti
9M7MMA MVSlCm. 205
XJt deceC, la mediis claodqoHir inolUa daris;
Hoc natara &cit pndwTaof a Qodtaris.
MoUifonam mi^ fa, peterit beoe tale ?i<teri»
Et mediam (edem notolaram iwe toeri.
Si qaaerat quicumqae Yellt, cor haec elementa»
In didis notolis fiint ^ boc & in ordine tenta.
Primo Grammatfcos a. profert, b. qoe fupremOi
Na?igat hoc refonans & verfo mufica remo.
Organlcom notat ille fitom, (peciesque fonoram
Ifta, quam?is prtor eft, & primus ponitur horum.
Quod magis os aperit, magis & fonat, inde locatur:
Mutas vel liquldse vocalis confociatun
Si prior hinc alia quam plus refonare notatart
Qpintaque vocaUs in quarta fede locatur;
Conveniens tamen eft, in fi^xta quod repetatun
Mixtim ponuntur ^fimiiis ne peccet hiatus,
Eupbonia iubet» ne fit fonus immediatus.
Tres elementales fpecfes bsec nomina pofcont»
Nam tripUcis cantus Gades migrantia nofcunt.