Di caudis 6f proprietatibus. quando non faciunt in mufica menfurata.
Qpantum ad primum eft fciendum,
quod quasdam lineas reperiuntur in mu-
ika menfurata omnino a notis diftindar
& feparate » & i&» proprie panfae diain-
tur, de quibus iofira dicetur. Et qoasdam
ipfis notis conion^ & protra£te inferiot
a parte dextra vel finiftra: & haeproprie
caudae dicuntur; cuios ratio eft, quia de
ratione caudae eft incipere a foo fuperidri
principio, & trahi deorfum infra ipfum«
Cum igitur lioeas & ip& habeant ipfiis
ootes pro principiis^ & quantum ad lU
tum » eo quod notas funt fuper ipfas, &
quantum ad fignificationem, nihil eoim
fine notis fignificarent, nifi {umfare & de*
fiftere a cantu: ideo merito tales Itaeas
fic protradae inferius Caudas habeot fuis
propriis nomioibus oomioari. In hoc er«
go diftitiguuntur caudac a paufis, quia
caudas funt Mti^ coniuodae ootis, paufo
vero non. Diftinguuntur fimiliter iplas
Caudas a proprietatibus, quas licet ipfas
fiflt etiam proprietates j ficut & lineaB
adiunftac ffotis &; protradas fuperius,
tamen in hoc difierunt, quia oportet»
quod caudae -fint lioeae pcotraAae inferius
infra ipfasnotas ratione prasdida, infi:a
rationibus oftenfis.
De caudis ergo ipfis tradlando ut vi--
deamosin menfurata mufica, quandonoti
fiiciunt negative, hoc ordine procede-
mus. Primo enim ponemus commune di«
dum alioTum; fecundo adducemus op*
pofitionem quorurodam antiquorum an-
tiquam reprobatam per uforo cantandi ;
tertio reprobabimus ipfaro per rationes.
Quantumad primum dicunt omne$,quod
cauda femper iignum longitudinis eft in
notis , & boc fi protrahatur inferius a la-
tere dexcro, notas quadrata^fimplicesfett
hgata^t ut bic patet;
Sl
POMERIUM MUSIC^ MENSURAT^.
Si autem protrahatdr talia linea a parte finiftra inferius» oportet^ quod necefla- rio nota, coi adiungitur^ notae altert alligetur, uthicpatet:
Bt tuQC brevitatem dU cit; & haec de primo.
Qpvitam ad fecundum, eft fciendnm, delicet, ({uod fi notae quadratse» qnaB
quod quorumdam opinio fuit» quod fl quidem unum tempus habet , addatur
lines, quas paufe dicuntur» adiungun- fupradidhi linea protrada perunum fpa«
tur notis a parte dextrds quantum prc^ tium, didae notae addetur unum tempus»
trahantur per lineas & fpatia , tantum fi duo > duo tempora , & fic deincepi,
longitudinis temporis » fiye tot tempora ut liic : addunt notis» quibus adiunguntur : vi«
tmil^
Bt rationem aflSgnant, quia linea, quas di«
cltur paufa, protraOa per unum fpatium,
de (e unum tempus habet, & nota de
fe aliud tempus habet : addatur ergo ta-
lis linea tali notae , & tunc nota habebit
duo tempora, & fic deinceps.
Quantum ad tertium , pra^didum mo«
dum cum fua ratione primo reprobamus
per verba ipforum. Manifeftum eft enim,
quod protrahere tempus & non protra*
here funt oppofita contrarie ; probatio :
paufare dictt non cantare feu non admit-
tere vocem; fed protrahere tempus 8c
tempora dicit cantare & admittere to-
cem. Sicut igitur fe habenl cantare &
non cantarct ita fe habent protrahere
tempus & paufare; fed cantare & non
cantare funt oppodta contradidlorie ;
impoffibile eft eniiHt quod aliquis fimul
poffit cantare & non cantare : impoflt*
bile eft ergo, quod aliquis fimul poffit
pauiare & protrahere tempus, culn fint
oppofita.
Hoc ofl:enfo fic procedimus: lineas
protenfae per diverla fpatia fecundum
commune didum dicunt diverfa tempora
in paufando, ut infra patebit Sed fci-
endum eft, quod iHtx lineae additae notis
fecundum earum protradlionem per di-
verfa fpatia fiiciunt notam longitudinis
diverforum temporum in cantando. Ergo
fequitur fecundum eorum ratiooem, quod
iilud, quod facit paufare & defiftere a
cantu, Tecundum eflentiam fuam additum
notas faciat cantare, quod eft oppofitum
eflentift fuae ; fed hoc eft impoilibile fe-
cundum omnem dodrinam. fcilicet quod
res pofiit dicere efiedlum oppofitum effen-
aa tix
126 Marcheti Db Padua
tisfuse: impoflibile igitar fecundam la- fic proprietatein paDfanim non attribui-
tionem eorum, quod aliqua linea addita mus ipGs caudis, ficut tu dlcebas . . «
nots poflet addere aliquod tempus can- Tttnc iterum fic arguimus: caudafi, qu»
tandi fuper ipfiim.quantumcumquepro- funt coniundae notis, funt quaedam li»
trahatur per fpatia; fed potius producet neae» & hoc ad fenfum patet; deducere
diverfa tempora paufandit fi fua ratio in ergo ipfas per diverfa fpatia» ad hoc ut
aliquo teneret; fed e^prelTe indicat con- diverfibttem temporum inducant»aut coo-
tradidionem» ut ofiienfum e(t veoit eis in quantum kAx linese, qoae
€- jt * r /r . j- i? . t . fiiAt dlfiiin^ a Botis, aut in quantum
prms d.ft.njc.ft. caudas a paufij; fcd non ,^^^^^^ ^ ^^^ ^^^^^^^ ^^ ./
dic.mus quod panfe non addunt not.8. ^^ ^,^^ Kne» fint diftinftie « notis.
qmafictuaratiovaleret. fed a^.« hncae. ^^^ ^ .^^ ^^^ g^^ ^^^ ^^^^
Vf voa.ntur «ud* qu* producunt m ^j^ uJea diftinfta a nota aliquid ope-
ipfis notts effeaum fupcnus d.auni. ^^^^^ j„ „^^^ nifi fola paufa. Si au-
Solutio. Tunc fic arguimus^ Impofli- tem conveniat eis in quantum tales li-
btleeftt quod proprja propriet£{ alicuius neae funt cohfundse notis» tunc fic ar-
conveniat alteri , quam fibi foli ; ficut guimus : fi aliquis efFedus debet produ<:J
impoflibile efli, quod rifibile conveniat a duobus fimuU oportet qudd fapiat na-
alteri quam homini ; fed propria proprie^ turam eorum, a quibus procedit, alias
tas paufarum efi, quod deducantur pet non eflet eSedlus eorum; oportet enim,
diverfa fpatia. Si igitur fecundum eos li- quod efiedus affimiletur fuz caufse, ficut
nea addita notas produda per diverra fpa- palliditas caufatur ex nigradone & albe-
tia producet diverfa tempora, fequitur, diae fimul» & ideo fapic oaturam utrius-
quod talis linea habet propriam proprie- que. Si ergo ex coniundione talis lineas
tatem paufarum : fed impoflibile efl:, quod cum aliqua nota caafatur diverfitas tem*
propria proprietas conveniat alteri quam poris, in diverfo modo protrahendi ip-
fibi foUi ut didum eft: ideo talis iinea fam eflle oportebit, quia caufa talis pro-
addita notae aut non habebit talem pro- traftiohis & talis diverfitatis temporum
prietatem, quod eft contra eorum mo- fit aut in natura ipfius notae» aut in na-
tum , aut ipfa erit idem quod paufa, & tura ipfius fineae. Sed hoc non eft in
tunc fequetur inconveniens fuperius de- natura ipfius notas» quia^fine lineaunum
modftratum. tempus habet: nechoc erit in natura
Sed adhuc ipfi poflent arguere: pro- ipfius not», aut in natura ipfins linea?»
pria proprietas paofarum eft, quod de- confiderato in nota» quia talis finea pau-
dodae Uneas per diverfa fpatia deducant fa eft: ergo ex coniundione amborum
diverfitatem cemporum in paufando: fed fimul, fcilicet linese cum nota, talis e£-
caudact quas adiuDgimus notis, didmus, fedus non poteft fequi» ciitn fit praster
quod dedudae per diverfa fpatia deducunt naturam caufarum fuanim.
diverfitatem tempornm in canendo; & Sed
POMERIUM MUSIC* MENSURATiB* I27
Sed tanc ipfi poITent dicere : quomo- Item aliud inconveniens fequitur» quii
do ergo cauda addita notx facit ipram interdum aliqua nota defcendit infra om*
longam? Dicimus» quod non mutat nes lineaa & fpatia, & tunc erit impof-
fubftantiami notas, fed folum eftquaedam iibile in ipfa protrahere .dimia temporat
proprietas innuens fubftantiam ipfius no- quia cauda non poterit protrahi per di-
tae, quas etiam cauda dicitur , propter verfa fpatia. Iterum etiam (fi) talis cauda
rationem fuperius demonftratam. De- multiplicatur infra omnes lineas & fpatia,
monitratio : contra modum & ratfonem in aliqua litterarum exiftentium in ali-
didorum tunc deducimus eos ad aUam quo cantu includetur, vel ab ipfa littera
fnconvenientiam in arte muficae menfura- protrahi impedietur ; & fic erit impofli«
ta^. £t primum tale eft: ipfi dicunt, bile mufico protradionem cognofcere
quod talis linea protrada a latere dexte- talis cauda^.
ro fupra diverfitatem temporum produ- •. ,. -,^ ^ ^ .^ ^., .. ^ .
cit in prolongaudo ipfam notam cui ad. ^' ^««*^,^ praprtetaUbus . qutd facu ditur : fed certum eft , quod cauda ad- ««' ^« ^^^« mmjurata.
dita notae a latere finiftro brevitatem fe- Oftenfo de caudis notarum*& pro*
cundum eos & omnes inducit ; protrada prietatibus , quid ^on faciunt negative,
igitur talis cauda a latere finiftro, per per viam fcientiae pfocedere volentes vi-
quot fpatia protrahant ipfam, (per) tot dendum eft de tpils & aliis proprietati-
tempora abbreviabitur nota , quia ficut bus adiundis notis , cum in menfura can«
propofitum de propofito, (ita) & oppo«* tus faciunt pofitionem. Et hoc rationabi-
fitum de oppofito. Nam fi albedo eft liter eft tradandum de ipfis & de allis
color difgregativus vifus, oppofitum eius, propr«etatibus adiundis notis fimul: nam
fcilicet nigredo, oportet quod fit con- caudae fuper alias proprietates addunt fo-
gregativum vifus. Sed dextrum & fini- lum rationem producibilitatis infra ipfiM
ftrum funt oppofita: fi ergo cauda prae- notas,&nonfupra,ficutaIia?proprietate8;
. dida pofita a latere dextro notae prolon- fed ut didum, ipfas etiam proprietates di-
gabit ipfam per diverfa tempora, oppo- cuntur. Dicamus ergo de ipfis proprieta-
fita eidem a latere finiftro abbreviabit tibus omnibus adiundis notis. ipfam per diverfa tempora. Sed hoc eft Circa quod fciendum eft, quod magi-
impoffibile, quia tunc fequeretur, quod fter Franco & caeteri dodores muficas
fi protraheremus caudam per tria fpatia, menfuratas fic diverfificant ipfas proprie-
nota perderet tria tempora, & tunc eOet tates. Dicunt enim, quod addita proprie-
nota fine tempore, quod non poifet can- tas notae ex parte dextra innuit notam
tarL Ad deftrudionem ergo confequen- longam, five fit fimplex, five fit liga-
tis, cum hoc iit impoflibile, quod fequi- ta, fed femper inferius protrada, ut hic:
tur, & fuum antecedens erit impoffibile,
fdlicet quod aliqua cauda protrada in
dextro latere per diverfa fpacia diverfita-
tem tcmporam iodicat
Marcheti Jde I^Adua
a parte rero finiftra inferias Innuit no-
tam breyem ; & hoc inteHigere debemus
in qualibet ligatura defcendente, ot hic:
Et has duae proprietates dicuntur cau-
dast eo quod infra fua principia prd-
trabuntur, ut didum eft. Proprietas ve*
rb addita notse , ut protrada fuperius a
parte finiftra, innuit notam femibrevem,
at hic patet:
U Ii
^I^^CIi I ^
J J
'"^^ w tfl^
^n j^
Sed licet ifti doQpres talia dixeruot,
tamen non invenitur, eos probaflfe in
libris aliquibus dida fua. Nulli tamen
dubium , quin tanti & tales dodorbs ra-
tionabiliter procefierunt : nos enim iuxta
noftrum modulum fic demonftramus om«
nia fupradiAa, & affignamas nobis duo
princtpia. Primum eft, quod diverfitas
notarum oportnit efle per diverfas lineas
&, fpatia ad hoc , ut cantus alte & fub-
mifle a cantoribus cantaretur. Si enim
omnes notse eflent in una Unea vel in
uno fpatio, non confurgeret ex talium
prolatione notarum cantare, fed potius
ullulare. Et ex hoc prindpio fic proce*
dimus: Sicutfiiit necefTe, fituare notas
per diverfas lineas & fpatia, ut ex eis
confurgeret cantare in cantu plano, fic
fait oeceire, addere quaedam figna five
quasdam proprietates ipfis notis propter
ipfum menfurare in cantu menfurato.
Sic ergo patet, quod neceife eft addere
proprietates ipfis notis ad hoc, ut in
cantu valeant menfurari.
Sed quare oportuit eas fic aJHV^S^
ootis, ut didum ei^ fic demonftnimDf»
& tunc airomimus fiscundum prioapiam :
ars imitatur oaturam io qaaotom potefL
Probatio per exemplom. Nam qoi d&-
pingit filium vel eqoum-, nititur ipfum
depingere m qoantom poteft ad fimiiitu*
dioem equji yel lilii naturalis. Cum jgi-
tor iftas notas fcriptas ad artem moficae
pertineant, licet ipfa mufica de fe fit
accepta fcientia; oportuit ergo, quod
proprietates additaB notis ipfis fcriptis
propter neceflitatem modi tradendi, ad-
derentur eisdem fecbndom perfediooes
repertas in ipfo homine, qui ipfam ar-
tem inftituit In homine autem primo
& primaliter invenitor dextrum & fini-
ftrumii Probatio: quia nec in colunma*
nec in aliqua re non vivente dicitur
eflfe latus dextrum & finiftrum, nifi re-
fpedu ad homioem; una enim & ea-
dem columna dextra, fi ex dextro la*
tere bomints eft, & finiftra, fi eft ex
finiftro. Ipfse ergo proprietates additas
notis fcriptis adduntur eisdem merito
per dextrum & finiftrum , & hoc per
refpeflum ad hominem. Sed in homi»
ne ita eft, quod latus dextrom eft per-
feftius quam finiftrum. Nam illud la«
tus, quod continet illud^ unde totum
corpus nutrltur & perficitur, eft perfe.
QXm quam illud latus quod hoc noo
continet: fed dextrum lacus in homine
continet illud,' quod totum coipus nu-
trit & perficit,fcilicet fanguinem; nam
hepar dd continens fanguinem, & eft
in latere dextro : ergo perfeAius eft la^
tus dextrum in homine quam finiftrum:
ha^c eft ratio, quare Chriftus in cruce,
vo*
POMERIUM MUSICiE MENSURATA. I29
Tolait percuti in latere dextro, ut to- mine tota fubftantia nutrimenti eft he-
tnm fuam fanguinem funderet pro ge- par , in quo non eft fanguis : flcut enim
nere humano. Et hoc dicimus fecun- non ed proprium bepatis trahi in fur«
dam medicos; fecundum autem philo- fum fed in deorfum, fic non eft pro*
Ibphos dicimust quod cor eft principi- prium notse trahi in furfum fed in de«
am generationis fanguinis, prindpium- orfum. Nam perfedio notas affimilatur
qae omnis motus eft in latere finiftro, perfedlioni hominis , qui ipfam inftituti ;
& tamen latus finiftrum eft imperfe^ius trabere autem aliquid praeter fui propri-
& impotentitts dextro; cuius ratio eft, etatem, eft ipfum imperficere: trahere
quia cafpis cordis verfus finiftrum ten- aucem notam per caudam in furfum,
dit, os aotem ipfias cordis verfus dex- eft imperficere ipfam , cum fitpraeterna-
tram tendit, in ipfum primitus emit- taram ipfius notae, ut oftenfum eft.
tens calorem & nutrimentum : & hoc Sed proprietas , quae eft in latere finiftro
apparet ex difpofitione membrorum dex*^ in furfum, plus imperficit notam, quam