a diapente fupra ad finem deponer^ poffit tritoni duritiam eTitare.
Oftendere namque volnmus, qnalitec
intelligatur eius afcenfus, ut cantetur
per fecundum ^. & eius defcenfus, nt
cantetur per primum: nbi dicimus»
quod quando circa c acutum funt no-
tulas ;qttinti toni non defcendentes in-
fra a acutum , cantare debemus per t}
quadrum, ut hic:
Praeterquam in aliquibus cantibds, ut eft Refp. EceeDo^ minus veniet^ & Refp. Ecce venlet Domifms^ & Hmiles.
£c ce Do mi nus ve ni et & om nes lan Ai e ius cum.
tf ^ ^— ^
Cb "W%^ m m ■
p^'' ■Zl
Ec ce ve ni et DominDS pro te dor.
Sant eDioi Qonnnlli indiSerenter can- ipG cantari per k qDadrum, cum repe-
tantes omnes fines Terronm qninti toni tenda» qnae eft in refponrorio , per
per ^qaadrum, nulla ratione tedi» Ted ipfnm ^ cantator; nam finis verfiis cam
a cafn & a fortnna ot caeci in itinere principio repetendae una & eadem con-
incedrates. Contra quos flc didmns: fequentia eJe debet. ut e(t Refp. De-
quod aliqui fines verfuam qointi toni leOarf in DondnOt nam eius repetenda
cantari debent per l| quadrum, aliqui ve- in d. acuto indpitur, & per ^ quadnim
ro per ^ rotnndum; debent enim fines cantatnr, ut hic patec:
Et tnnc finis verfus cantari debet etiam per b ^nadrum • ut hic :
Per
Et da bit
Per b. aotem rotandom debeok fines ipfi cuitarlt com repeteoda per tpfom b. caotator » ot eft io Refp. Ecce Damims vemet » ft in mohis i^
im pe n om
Nam fi fiois caotaretor per h qoa»
dromj noa eflet eadem coofeqoeotfa
Com repeteoda, quae per^ rotQodom
necefllario modolatur; fed doritia afpera
& iniocooda, ot ibi probabiliter poteft
iotoeri: ergo beoe didom eftt quod ali-
qoi tales fioes debent per primum b ali^
qoi per fecoodom neceflOuio modulari.
De prmcipiis pdvti toni.
Quintos tonus babet principia propria
qoatttor » . fcilicet F & G grave . a & c
acotum, & onum improprium, fciiicet
D grave. Incipitur autem in F ot Relp.
Benedicam Dominum in omni tempore.
In G. ut communio InteUtge ciamorem.
In a acuto , ut Refp. Obfecro Domine.
In r ut Refp Hodie nobis coelorum. Pof-
funt dus fpecies terminare in omnibus
fuis principiis, ut in / acttto, ac etiam
in D gravi» fed raro & improprie.
fo per
om nea.
Sed imtandom cft» qood qoitttoi
tODQS rariffime defcendit infira foom fi-
iiem» eo qood ab iofra non habet to-
nom^fed femitoniom» fed fi defcendit,
poteft ad D grave, ot didom eft • at-
tingere. Et hoc doplidter ioteUigeo^
dom eft: qoia fi aliquis caotos novus
tempdre incipiatur in D grave. vel ia
aliqua parte fni ad ipfimi attingat» 8s.
ultra diapafon a fioe non tranleatt talis
cantus dicetnr perfedtts fopra & infi:a.
Si vero ad ipfum D. attingat. & ultni
diapafoo a fioe afceodat, dicetur plos^
quamperfi^tts fiipra, & mixtus infira.
De fexto tono.
Sexttts tontts formatttr in foo afceiu
ftt ex tertia fpecie diapente» & tertia
diateflSiron inferiust ot hic.
lo defcenfo vero dos ex qoarta
fpecie diapente & tertia diateflaron
inferios & commoni, ot hic:
Qpare
LUCIDAHIUM MVSlCm PLANJB.
Qaare aotem fic fbrmatur^ & quo-
modo cantart debeat per b rotundum»
au per ^ quadrum , ratio eadem eft»
quas de fuo authentico didla eft.
De principiis fexti toni.
Sextus toous habet principia ufitata
tria, fcilicet C D & F grave. Incipitur
autem in C ut Refp. Tradiderwtt me in
manilms. In D ut introitus : Sacerdotes.
In F. ut Refp. Afpiciebam in vifu. Poteft
etiam habere principium in G gravi & in
aScb primo acuto, licet non fint in ufu
in cantibus Gregorii. Poflunt eius fpecies
terminare in omnibus fuis principiis, &
in G gravi, & in a, 6 primo, & c acuto.,
De feptimo tono.
Septimus tonus formatur ex quarta
ipecie diapente» quas furfum tendens
incipitur in G gravi, & ex prima fpe«
cie diateflaron fuperius atque infra fi«
nem, addito tono fupra & infi:a« Eius
perfedio invenitur, ut hic:
Debet namque cantari feptimus tonus
femper per ^ quadrum, cuius ratio eftf
quia fi per b rotundum cantaretur, tunc
nulla eifentialis differentia ioter ipfum &
pcimum eflet ; nam ambo ex eisdem fpe-*
ciebus diapente & diateflaron formarentur.
Praeterea non eft aliquis tonus , cui in
fuo afcenfu poflit applicari quarta fpecies
diapente, nifi huic & fuo fubiugali.
De principiis feptimi toni.
Septtmus tonus habet principia fex.
fcilicet F & G grave, a, ^ fccundum, c
& d acutum. Incipitur enim in F. ut
oflfertor. Portas cceli. In G. ut introitus :
i ,«"■♦. ^ ''♦.rf<"V^ '*'* y^ ^iP;;HH;=^
Fuer natus. In a. ut introitus : Eduxit
eos Dominus. In ^ fecundo acuto, uC
antiph. Dixit Dominus Domino. In c. ut
antiph. BenediSa jiUa. In d. ut antiph. Sit
nomen Domini. Poflbnt autem eius fpQ«
cies terminare^in omnibus fuis principiis,
ScvieSig acutis.
De o&avo tono.
Odavus tonus formatur ex quarta
fpecie diapente , quae incipitur in G.
gravi, 8c ex tertia fpecie diateflaroo,
quas incipitur in c acuto deorfum ten-
dens: quae quidem fpecies eidem vel
eius authentico communis eft, licet fa^-
pius in ipfo odavo ponatur» ut hic:
Item ex eadem quarta fpecie diapente & prima fpecie diateflaron inferius, quas incipitur in Q gravi deorfum tendens, ut hic:
SCAlVTOaXt VXT. OX MU8iC4. F. IIL
Debet
Debetenifn cantari odavustonas per t}
quadram» ratjooe de eias authentico di-
da. Nam ii eius authenticus cantaretur
per b. rotundum / Gmilis eflet primo» ifte
eadem ratione iimimilis eflet fecundo.
De prindpiis oSavi toni.
OSavus tonus habet principia propria
quinque» fcihcet D. F. G. grave, a & c
acutum, & unum plusquamperfeiSum»
fctlicet C. grave. Incipitur autem in C.
gra?i , ut offert. Elegenmt apo/hli. In D.
ttt Refp. luravit Dominus. In F. utRefp.
Merito bac patimur. In G. ut Refp. ^*
rifanSL In a. acuto, ut Refp. Oramt
lacob. In c. ut antiph. Ecce anciUa. Do-
mini Poifunt eius fpecies terminare in
omnibus fuis principiis • & in q fecundo»
ft d acuto.
De Jpedebus diateffaron , 6f Hapeute, qumoda in tonis poJHa nondnentur.
Vifo & declarato de tonis , fdlicel
quomodo per fpecies formentur, videre
oportet de ipGs fpeciebus , qualiter no-
minentur. Ubi fdendum eft, qnod fpede-
rum diateflaron & diapente alia princi-
palis, alia terminalis, alia propria, alia
communis, alia Gmplex, alia compofi*»
ta , alia aggregata , alia difgregata , alit
appofita , aiia prspofita , alia fuppofita»
alia continua , alia commixta , alia inteo-
(a, alia remifla didtur. Prindpalis dici-
tur ilhi, five diateflaron • five diapente,
quas ponitur in prindpio aUcuins toni :
terminalis didtur illa, qna^ ponitur in
fine; ut hic patet:
Propria didtur iUa , quae proprie in anthentico» five pbgali confiftit, nt hic:
Communis, quae poni poteft & in authentico & in plagali, licet, nt didnm fnit, iit ikpius in plagali, ut hic:
Communis primi & fecundL
H^ ^■'^■«♦ fa^
Communis tertii & quarti
Cpmmunis quinti & fextL
CominQais feptimr & odavi.
Sun-
LUCIDARIUM MUSICJE PLANJB.
Simplex, quod fimplidter per fe ftat, nt hiet
ifis
CotnpoGt^, qoae particolariter conficitur ex dnabns» ut hic:
i3Cf:
Aggregata. q ua^ aggregat omnes fonos fiios in uno intervallo, ut hic: p |\ mM^. "^*^ Disgrcgata, qu« disgregat
Appofita, quaeter
apponitur fuper ■p-H
altera, nt hic:
eius fonos, ut hic:
Praspofitat cai praeponitur altquid miaus quam diateflaroOi ut hic:
Suppofita» cui fijppom^tur aliquid minns quam diateflTarou» nt hic:
Continua» qu» fit ex tino interyaUo , ut hic :
;irCommixta, cui additur alia fpecies» vel minns.
Secundum illud, quod additur» cpmpetit proprie
alteri tono, & non illi, cui additur: & tunc talis
additio commixta dicitur^ ut infrafcriptis figuris patet.
HsBC fpecies primi commifcetur fexto. Haec fpecies primi cOmmifcetur quarto.
,^|g=!W^"..,,ji^afeg
Hiec fpecies primi commifcetur tertto. Hcc fpeciei prinu commifcetur feptimo.
P a HsBc
ii6
Marchbti Db Pacca
ipe?±
Haec fpecies primi commircetur.qQinto. Ex his coUigere poflfumus» quod quilibet tonus poteft cuicumque aiteri com« itoirceri, & huius gratia cantari & per k quadrum» & per b. rotundum» licet non proprie, ut fuperius didum eft.
Intenfft fpecies dicitur illa , quse fit per arfim , ut hic :
RemiflTa. quae per j r^ g ■»
tbefim, ut hic: ipi» ^ Jt.^
De interruptionibus prima fpeciei diapente , ^ quomodo ^ ^ in quibus tonis cadat proprie interrupta. Prima interruptio diapente fit ex omnibus fuis fonist five per arfim five pec thefim, ut hic:
Ponitur haec fpedes fic interrupta
proprie in primo & in odavo : fi in alio
ponatur » commixta dicetur , ut hic :
2 Secunda interruptio fit ex to» ^ no & diateflfaron» ut bic:
Jti:
-^-H-Ju^-
■ H ,M . ■ ▼ ..
~ Hsc femper io quarto. ia caeteris comniixta.
Tertia ez tono, femiditono & tono, nt liic:
"•3 Haec proprie in quarto, &pe in fecundo
commixta in cxteris.
Quarta ex diatef&ron 8c tono, ut hic;
Hapc fpecies in fecundo proprie, raro in primo. Qpinta conftat ex femiditono & ditono , ut hic ;
H9bc
LUCIOASIUM MVSICJG FLANJB.
Haec iii prioio & in odavo : & fi ponatur in A gravi , proprie in fecnndo. Sexta ex tono « femitonio & ditono , ut bic :
Hsec fpedes, raro in primo» Ikpe in fecun«
do & in oOavo, aliquando in quarto & fexto.
Septima ex femiditono, & duobus tonist ut bic:
Hasc fpecies in primo & in oftavo» aliquando
in fexto: fi vero locetur in A gravi» in fecundo.
Odavat quas fit ex uno intervallo, ot hic:
■i b , w ■ * ♦ »
Haec autem fpecies femper in primOi aliquando au- tem in quarto.
Sed notandum eft» quod fpecies dia-
pente, quae fit ex iino intervalio, quae-
cumque fit t illa eft tantas audoritatis»
quod fi in uno cantu bis vel ter reper^-
cufia fuerit» quantumcumque taiis cantus
defcendat, etiamfi non afcendat ultra dia-
pente a fine, talis cantus authenticus dici-
tur, ut eft m. Sint lumbi vefiri pracift'^
Qi^ & fimiles: idemque dicimus de om«
nibus aliis tonis. De interruptionibus
aliarum fpecierum nihil aliud intendi-
mus, nifi quod interruptas in authenti*
cis & in plagalibus poni poflunt» pras-
terquam illa, quas fit ex uno interval-
lo, ut didum eft. JFinit traSatus un^
decimus.
Incipit Tractatus Xil
Caput I. Quid fit quantHas in plana mufica.
Oftenfo fuperius de tonis , quomodo
per fpecies formentur, ac quomodo
ipfi fecundum quantitatem afcenfus &
defcenfus proprii$ opminifaus nominen-
tur, videre oportet, quid fit quantitas
in mufica. Ubi fciendum eft, quod
quantitas in mufica alia continua, alia
difcreta dicitur. Contibua enim quanti-
tas in mufica eft , quas magnitudo dici-
tur; quas quidem eft in eius fubiedo»
hoc eft in fono; nara cum aliquis fo«
nus eft, mufica ftatim eft; & quantum
durat fonus, tantum quantitas continua
efle in ipfo dicitur. Hoc enim fubie-
Aum eft non permanens, fed mobile;
& in hoc, quod mobile eft, compara-
tur cum aftrologia, quas qdidcm eft de
fubiedo mobili & permanenti, In hoc
quod mufica eft iq fubiedo non per-
manenti, comparatur cum geometria,
quas eft de fubiedo non permanenti,
fed immobifi» fcilicet de terra.
Difcreta autem quantitas, quas muU
titudo dicitur, in mufica eft, quae de
numerorum proportione tradat: & in
hoc comparatur cum arithmetica, quae
de numeris ipquitun Et haec de qnan*
titate fufliciant tibi dida*
P J
Ca.
Ilg MARCHETI
Caput II.
De canHbus^ qui propter earum afcen^
Jum non funt autbentici^ & propter
eorum defcenfum non funt pkgales.
Sunt nonnulli cantos • qui a fine eo-
rum ad diapente & non ultra afcendunt.
Et per talem interruptionem» quas in
authentico & in plagali cadere poteft,
nec infra a fine aliqui defcendunt» nec
babent diapente continuam, nec utun-
tur diapehte communi; quae pluries in
De Padua
imo canta repercufla (adt ipfum foBiu-*
galem, ut foperins didum eft, Nonc
talis cantos coi attriboi debet» aotben-
tico an plagali? Dicendom eft, qood
tales cantus vitandi font per cbordam
eorom , ita videlicet » quod fl nota^»
quaB funt fuper eornm chordams font
plores qoam illas qoa^ font infra, ais-
thenticos erit» & e contrario. Et nota,
qood notas» qoae funt in chorda pofitap,
non debent cum fuperioribus neque in-
ferioribus numerari, ut hic patet:
Chorda namque primi & eius plaga-
lis eft F. grave : tertii & eius plagalis G.
grave: quinti & eius plagalis a acutum:
feptimi & eius plagalis ^ fecundum acu-
tum. Sed dicet aliquis unus cantus for-
matur ex fpeciebus communibus diatefla-
ron & diapente» puto fic, quod per has
non poterit iudicari ; iremque in notis
fupra & infra chordam pofitis aequalitas
invenitur; qoid erit talis cantos? DidU
mos» quod plagalis. Coios ratio eft, qoia
quilibet aothenticus glifcit ^d foam per-
fedionem » vel ad partem eius alceodent,
& fi hoc facere nequit ob fui brevitatem,
femper in eo funt aliquae fpecies vel par->
tes fpecierum, per qoas ipfum poflfumDS
authenticum iudicare» ut eft baec anti-
phona :
Fundamen ta e ius in mon ti bus fahdlis.
PriBcipium enim eius eft pars primas femiditonum defcendit» hic cantus erit
fpeciei diapente, quae numquam in plagali authenticus an plagalis? Dicimus, qood
cadit, ut fupra de interruptionibus eft o- in tali cantu confiderandus eft afbenfut
ftenfum. Item dicet aliquis : asqualitas in & defcenfus » & fi afcenfus eft mator