Sed
LUOIDAHIUM MlTSICil^ PLANJB. 105
Sed poflet aliqnis diceret quare io natii quilibet tonos debet in itoali fua
D. .graye Qoa conftituitur priina fpeciea proprie terminari» & tunc talis tonot
diapente, nam fit ex tono» (emitonio dicitur regularis: eo quod iuxta libi da*
& duobus tonis^ & ibi finitur primus tam regulam modulatur. Si autem» ut
& fecondua toons» & iic fubfequenter diftum eft. in finali finiri non poteft»
dis fpecieSi ez quibus toni aliqui five debet in confinali; & tunc talis tonus
rdiqui ordinantar? Refpondemus, jSc irregularis dicitur, eo quod propter ac*
pluribusrationibiis: prima eft, quod li« cidens, quod in eo eft vel eflfe poteft,
cet in D. grave poffimus furfum afcen* fecundum fupra datam regulam pro»
dendo incipere primam fpeciem diapen* priam non incedit , ut eft graduale:
te, fupra ipfam tamen pnma fpedes nimis bonoraH fimt &c. & fimiles:
diateflaroQ nullatenus reperitur. Secun- quod quidem eft fecundi toni» & in
da ratio eft, quod fubiugales proprium eius confinali, propter duo accidentia.
fuum non habent defcenibm. Tertia qus in ipfo cadunt, neceflfario termi-
eft» quod fubfequenter procedendo non natur; & primum eft, quia in didione
poflfemus fecundam diapente fpeciem in- tui , fcilicet in fyllaba una , oportet
venire: nam a B. gravi ad F. grave nuHa quod cantetur per b. rotundum: quod
fpecies efle poteft, fed commixtio, ut facere non poflTumus, fi in finali pro*
fupertus oftejQfum eft» pria terminaret ; nam fic in E grave
Sed itcruoi dlcet aliquis : Aipenas caderet *. rotundam. quod quidem iW
oftendiftis. quod quilibet touu. Toteft "'''""^'^' "°" *'""•'• "^ '**^^
propter aliquod accidens in confinali- < g y lB ^i^ fCr - i^ j - bus terminare; nunc autem dico, quod 1 r W II
fi primus tonus finitur in eius confinali, a ' i
non habct fupra fuam diapente primam ^ "^ ^ ^^ ^*
fpeciem diateflfaron » fed fecundam : & Secundum eft propter tonum» qui
haeceft una ratio» quamadducitis, qua- habetur in defcenfu in didione Deus^
re noo poteft in D* grave rationabiUter & in pluribus aliis lods ipfius gradualis
terminare . . . Ad quod fic refponde- & verfus: quia fi in finali terminaret»
mus : fi aliquis tonus in confinali fini- fieret tonus a C. gravi ad ^ quadrum»
tur, hoc femper eft propter accidens; ubi naturaliter non exiftit, ut hic;
De us.
Et hoc idem dicimus de quolibet confinali, fi in finali fua non poteft pro»
tono » fcilicet quod propter aliquod prie coUocari. Sunt namque nonnulU
accidens vel pldra» terminare (debet) in cantus» qut neque in finalf neque in
SC&IYTOJISS VKT. PS AiVSICA, P.UL Q *^^
io6
confinaii finiri poflTunt propter aliqua
inconvenientia accidentia in ipfis caden-
tia , ut eft comniunio : Beatius fervus^
& fimiles. Nam* fi in finali propria
terminatur, tunc oportet, quod fiat fe-
miditonus defcendendo ab a. acuto ad
F. grave in eo locot obi dicitur /n-
venerit a fyllaba ve ad fyllabam rit.
Praeterea illse fpecies diateflfaron, quae
funt ab invenerit ofque ad £co vobis^
funt in figura prims Ipeciei diatefl&ron*
Sc earum prolatio fonat terdam fpeciem
diateflfaron. Nam m omni loco» ubi
defcendimus de G. gravi ad F. grave»
naturaliter coinclinamos ad femitoniom
proferendum, ut hic de ambobus ac«
cidefitibus praedidis poSumos probabi-
liter experiri.
ve ne
A men di co vo bis.
vi gi lan tem.
Si autem in confinali debeat termina- & in pluribus aliis lods , quod quidem
re, tunc oportet, quod fiat femitonium femitonium non eit ibi naturaliten Prae-
afcendendo ab ^. acuto ad^. acutum in terea primum inconveniens , quod erat
eo loco, nbi dicitur fervus^ in fer fyl- a ve fyllaba ad fyilabam rit^ fcilicet ab
labam , ut hic patet :
a. acuto ad F. grave , nunc ab e. aco«
to ad c. acutum fimiliter invenitor.
Item aliud, fcilicet de fpeciebus diate^
faron, ut bic clariflime demonftratur :
Ex his rationibus dicimus , quod qui* acuto , principium & finem cantando
libet cantus potefl: cermiaare in quolibet per b rotundum , medium autem eius
loco manus, ubi eius fpecies poflTunt & diftindionem per k quadrom: & ia
proprie reperiri; debemus enim locare eodem ioco etiam terminator, ot hic: hanc communioneni Beatus fervus in a
Et talis tonus dicitur acquifitus , eo De principiis primi toni.
qnod adquiruntur eius fpedes per varia- Primus tonus habet prindpta propria
tionem fignorum b rotundi & ^quadri, quinque, fdlicet C. D. F. & G. gravck
& in alio loco qoo improprie terminan- & a acutum» commixtom vero 00001»
LUCIDARIUM MUSICiE PLAKJE.
Ibflicet E. grave» mixta autem dao» fci*
licet A & B graye. locipitor naoique
primos tonua in A gravi, ut prsdici*
tur, Qiixte» ot gradoale: gloriofus DeuSt
coios verfos eft: dextera tua Domine. . .
Sed poteft aliqois dicere: qoare grado-
ale iilod propter eios delcenfom non
iodicator de fecondo tono» & verfus
eios propter afcedfom de primo? Re-
fpondemos» qood gradoale & eios ver-
fos ona 8c eadem confeqoeotia cantoa
eft: nam babito proprio fine gradoalis»
confideratisqoe afcenfo & defcenfo eios
& verfost neceffiirio ipforom fpeciebos
a fine proprio gradoalis , debemos ipfum
& eios verfom contrarie iodicare. • . Et
idem didmos de Refpooforiis nodor-
nis com eorom verfibos, atqoe de qoo-
libet AUeluia & eis* verfo.
In B gravi & iterom mixte iocipitor
primos tonos, ot gradoale: falvumfac
fervum^ coios verfos eil: auribus perci^
pe. Sai. font nonnoUi, qoi hoc gra-
doale incipiont in F. gravi. & tofic ter*
mioator in confinali primi. Et ratio , qoas
movet ipfos, hTO eft; dicontenimi qood
incipere ipfum per difpofitionem toorom
tonorom fubfeqoentium eft magis confo-
nansaudituif & quod eft magis conforme
naturae proldtio ipforum duorum cono«
rum: quoniam prolatio femitonii, quae
furgit, non in finali propria terminatur,
ut hic io ambobus priocfpiis patet Qpi*
bus fic refpondemuii : de duobus incoii-
venientibus necelfario cadentibus in ali«
quo cantu , femper quod eft minus eli-
gendum eft: fed incipere hoc graduale
in B gravi cum additione b rotundi, eft
minus inconvenieos , quam ipfum inci-
pere io F. gravi; ergo &c. Si enim in-
cipitur in i\ gravi xum additione b ro-
tundi, talis additio naturaltter npn eft
ibi, fed melioris fonoritatis caufa didum
b rotundum in fui principio addimus»
deferviens duabns folum notis five vo-
cibus» ut hic patet:
Sal vum
Au ri hus per ci pe.
Incipere autem ipfum in F. gravi , furgit inconveniens unum^ quod in pluri- bus locis cadit Nam neceflTario in / acuto fit mi^ & in g. acuto per confequens fa phiritftis & diverfis vicibus, ubi etiam naturaliter non exiftuot, ut hic:
Sal vum fac
Au ri bos perci pe.
Et quia hoC ioconveniens maius eft/ artificialis» eo quod artificialiter locatur ideo ipfum in B gravi cum additione^ unus tonus, ubi naturaliter non exiftit iit pnedicitur, b rotundi debemus ne- Incipitur primus toous in C. gravi, ut cefllario figurare» ft.talis tonus dtcitur eft iotroitus Gaudeamus omnes iu Domim
Oz no:
I08 MARCHETr DB PADUA
no: in D. gravi» at eft tntroitiis Statuit oes fpedes diateflaroii & diapeoCe» qpm
ei Dominus : Sed poteft aliquis dioere : etdem competaot • ficut fi io D. graii
quare non polTuinus incipere hunc io» tncipiatur» ut io prsrentibus patet exeow
troitum Statuit in G. gravi; nam ibi per plis: dirpofitionem b rotundi inveniuntur om-
Sta tu it e t Domi nus
te fta men tum pa «- - - • ds.
Sta tu it e i Dominus
te fta men tnm pa - - « os.
Rerpondemus , quod talis tonus a
parte compofitionis dicetur proprius»
eo quod ex fpeciebus fuis propriis
fit formatus: fed dicetur improprius a
parte locationis, quia in loco alio quam
in proprio collocatur.
In E gravi , & hoc commixte & raro ;
commjxte dicimus, quia tale principium
principaliter tercio & quarto competit to-
ois. In F gravi , ut introitus : I^o au^
tem in Domino. la a acuto, nt introitus
Sapientiam SanSorum. Poflfunt antem
fpecies ipfius in principiis propriis, & in
c & d acutis proprie terminare ; mixte
autem in mixtis; & commixte» fed ra-
rifiime» in E gravi.
De fecundo tono.
Secundus tonus formatur ex prima
fpecie diapente, & ex prima fpecie dia»
teflaron communi & inferius: dicitor
enim fpecies communis illa in quolibet
tonorum , quae incipitur in eodem fpa-
tio vel lioea , ubi tonus iile terminare
debec » furfumque teodit ; quas qoidem
fpecies & io autheoticis & io plagalibtiSi
licet faepius io plagalibus» poot potelt
Haec eoim f|>ecies fi io caoto acoto fuertt
pluries repercufla , & caotus a fine noii
ultra fextam afceodat, & fimiliter de«
fcendat, tonos iUe iudicabitnr fubiogalis.
Species autem diateflaroo ioferior dicitoc
illa in quolibet tonorum , quas tncipitor,
nbi tonus terminare debett defceodeos
infira, ot hic de praedidis Ipeciebu^ ta
fecundo patet tono:
diapente. Communis,
Inferius,
Debet namque cantari fecundus tonos fextam lcandere non poteft, ot faperiat femper per b rotundum ; cuius ratio eft, didum eft. Ad ipfam vero fi afceoderofc qtua fecundus^eoquod fubtugalis eft, ultra per ^ quadrum» tonc ab F gnivi qoocaHi*
LUCIDAItlUM MUSICA PLANiEt
qoe afoendendo ad diaum ^Vvcl ab ip* k^nh IiiC.nt antiph. OJhpientia. In D. fo Q quoconque defcendendo ad prsdi* utRefpon£ Memento meiDeus In E.Iicet
dum Ft fieret tritoni dudtia» quae in cantu quolibet eft penitus evitanda.
De principiis fecundi toni.
Secundus liabet principia propria qutn-
que, fcilicet A. C D. E. & P. grave» &
unum plusquamperfedum, fcilicet r. In«
raro » ot ant Ecce Maria. In R ut in*
troitus Me exfpeSaverunt. PoflTunt fpe-
des eius terminare in fuis propriis princi*
piis, & in G. gravi, itemque in </acuto.
De tertio tono. Tertius toous fomatur cx fecunda
cipitur autem in r, licet raro, ut Refp. fpecie diapente, & fecunda fpecie dia- Educ de carcere. In A. ut Refp. De ore teflaron fuperius » ut hic :
£x his duabus fpeciebus, addito tono
infra» perficitur tcrtius tonus; debet nam-
que cantari tartius tonus femper proprie
per ^ quadrum : cuius ratio e(t , quia
omnis tonus a fine, fuo diapente furfum
requirit» quae eft eius» ut fupra diximus»
coofinalis. Si enim per b rotundum mo-
dularetur, tuoc a propria eius finali ad
ipfum b fpecies nulla eifet » ut fupra de
coniondionibus eft oftenfum. Praeterea
cum talis caotus vellet afcendere ad fuom
praefcriptum afcenfum , qui eft c acutqm»
inveniret tritoni duritiam, quas eft a pra^
dido c acuto ad ipfum e^ quae ui; fope
diximus» eft vitanda.
De principiis tertii toni.
Tertius tonus habet principia quatuor,
fcflicet E. F. & G grave, & c acutum. lur
dpitur autem telrtius tonus in £. ut in-
troitus Confeffio. In F ot introitus Nunc
fcio vere. lo G ut ant Qui fequitur me.
Incacuto, ut Refp. Rogavi Dominum.
Polfont eius fpecies tcrminare in omnibus
fuis principiis, nt in D gravi, atque in
a, ^fecundo, &^acuto. Sed poflet a^
liquis dicere : quare verfus refponforio-
rum tertii toni & fecundorum (feu pla*
galium) a fioe hoius incipiunt furfum in
fexta, cum aliorum refpooforiorum au-
thenticorum incipiantur verfus in diapeo-
te? Dicimus, quod.ad evitandam tri*
toni duritiam 9 quae caderet, vel cadere
poflfet , cum ab ^ fecundo acuto de*
fcenfum faceret ad E grave, vel ab ipfo
E afcenfum iaceret ad ^ prasdidum.
De quarto tono.
Qpartus tonus formatur ex fecunda fpe-
cie diapente & fccunda diatcflaron com-
muni & inferius» licet raro utatur diatef-
(aron inferius, fed tamen poteft» ut hic:
xia
Marcmeti Oe Padua
Detiet lutem cantari quartus toaas,
ratiooe data de tertio» per i) qttadrum«
Sed quia funt aliqui cantus ipfius toni
afcendentes a fioe fuo ad diapente fu-
pra tangentes in eorum afcenfu F. gra-
ve, vel defcendentes ab ipfo diapente
ad finem praedidum itemm tangentei ti
in quibus duritia occurreret tritoni:
ideo dicimns ad didam duritiam tiU
tandam, quod tales canttts cantari de*
beant per b; rotundum, ut efl: Reip.
lerufakm^ & huic iimiles/
le ru fa lem
qua re
msro
- rc
l^ »"«■♦» ■ Ss
con fu
me rts»
De principiis quarti tmi.
Qpartus tonus habet principia feXt
fcilicet C D. £. F. & G. grave» & a acu-
tum. Incipitur autem in C. nt eil in*
vitatorium Surgite vigilemus. In D. ut
eft andph. Secus decurfus. In E. ut
antiph. Pofi partum virgo. In F. ut
Refp. Interrogabat Magos Herodes. In
G. ut antiph. &on uoli timere. In a
acuto» ut antiph. Et omnis manfuetu^
dinis eius. PoflTunt ei^s fpecies termi*
nare in omnibus fuis principiis» ut in
B fecundo gravi, fed raro.
De quintq tono.
Qpintus tonus formatur in fuo afcen-
ftt ex tertia fpecie diapentCt & tertta
diateflaron fupcrius 3 ut faic:
In defcenfu vero ex eadem fpticie diateflaron, & ex quarta diapente» ut hic:
Scd dicet aliqais: ergo videCar, quod afcendit a fine ad diapente fupra qno»
qaintns tonos in elus afcenfu cantetur modocumque, talium prolatio aotaraili
per «) quadmm , & in defcenfu per b. dulcior atque fuavior ad auditum tranCt,
rotundnm. Dicimus, quod fic; & tri. nec non aptior in ore proferentis exUtif,
pltci ratione: prima eft, quod cum ut hic probabiliter apparere poteft:
LUCIDARIUM MXJSlCm PLANJE.
Ix I
Secnnda eft» nt in eo otanmr tertia
fpede diapente, qnae in nuQo tonorum
potina quam in ipfo & eins fubiugali
poterat ordinarl Tertia ratio eft» ut
cum vellet quintns ad eius perfedio*
neitt afcendere, non inveniatur tritoni
duriUa» quae adeflet» B per b rotun-
dum ipfum afcendens cantaremus» fci-
licet a b primo acuto ad e acutum.
Cantari debet etiam per b rotundumt
fuo fcilicet in defcenfu, ut cum vult fe