17 tota] rata g, h, k, o. 18 caveamus f. || transferre i.
22 zetaj /n g, h, k maximam partem non nomen sed littera
ipsa est scripta, 23 tau] te i. || non integrnm et tan ia- cens] cnm non integro tan iacens h, et k prima manu, \\ qnae]
qna i; qui f. 26 beta] Be i. 27 enermonios, qnae o.
310 INST. MUS. im, 3.
alpha supinum et gamma conversum retro habens virgu-
lam >., hypaton chromatice, quae est principalium chro- matica, alpha supinum habens lineam et gamma conver-
sum duas habens lineas .i:., hypaton diatonos, quae est
5 principalium extenta, phi graecum et digammon .f-, hy-
pate meson , quae est principalis mediarum sigma et sigma
C-, parhypate meson, quae est subprincipalis mediarum,
P rho et sigma sopinum .u-, meson enarmonios, quae est
mediarum enarmonios, pi graecum et sigma conversum
n
10 D-, meson chromatice, quae est mediarum chromatica,
pi graecum babens virgulam et sigma conversum per me-
T> dium habens virgulam -9-., meson diatonos, quae est me-
diarum extenla, my graecum et pi graecum deductum
M I
.TT', mese, quae estmedia, iota et lambda iacens .<.,
15 trite synemmenon , quae est tertia coniunctarum theta et
lambda supinum .y., synemmenon enarmonios, quae est
coniunctarum enarmonios, eta graecum et lambda iacens
H conversum per medium habens virgulam .>., synemme-
non chromatice , quae est coniunctarum chromatica, eta
20 graecum habens virgulam et lambda conversum habens
2 chromaticae f, o. || chromatica om. g^, h, i, k, 0. 3 gamma om. g. 4 habens duas h, k. || V om. f. 5 hypa-
ton i. 6 sigma] ce i, sima f, o. 7 superprincipalis g, k.
8 rho] pe i. 9 gregnm k. 10 chromaticae g. || medio-
rnm f, i, o. || chromatice f. 13 diductam f, g, h, i, k;
quapropier et litterae forma non deducta sed diducta est TT.
14 labda i; lauda f; lapda o. 15 — 16 trite ... V o?n. o. 16 paranete synemmenon o. 11 enarmios i. 17 coniuncto-
K
ram i, || Heta i. 18 sqq. synemmenon .... «^* om. o. 19
chromaticae i. || coniunctorum i.
INST. MUS. ini, 3. 311
virgulam .^., synemmenon dialonos, quae est coniun-
ctarum extenta, gamma et ny .n*, nete synemmenon, quae est ultima coniunctarum (0 quadratum supinum et zeta
Z', paramesos^ quae est submedia, zela et pi gcaecum
iacens -t •» trite diezeugmenon, quae est tertia divisarum, 5
e quadratum et pi graecum supinum .]j., diezeugmenon enarmonios, quae est divisarum enarmonios, delta et pi
graecum iacens conversum .ij., diezeugmenon cliroma-
tice, quae est divisarum chromatica, delta habens
virgulam et pi graecum iacens conversum habens lineam lo
angularem .3f., diezeugmcnon diatonos, quae est di-
Tf
visarum diatonos, (0 quadratum supinum et zeta Z-, nete diezeugmenon , quae est ultima divisarum, phi
iacens et ny inversum deductum .M-, trite hyperbo-
leon, quae est terlia excellentium y deorsum respi- 15
ciens dextrum et semialpha sinistrum sursum respiciens
• x., hyperboleon enarmonios, quae est excellentium enarmonios, tau supinum et semialpha dextrum su-
pinum .y., hyperboleon chromatice, quae est ex-
cellentium chromatica, tau supinum habens lineam et^o
1 :^ h, k. 2 ny] en. i. 4 -UJ -Z- o. 0 parameses h, k.
5 est om, g. 8 iacens om. o. |1 chromaticae i. 10 virgul-
tam h. 11 diversarum tonos i; diversarum diatonos o.
12 -UJ-Z- 0. 13 nete zeugmenon i. || phi] 71 o. 14 ny] en
i. II diductum f, g, h, i, k. || M f» g. h, i, k; tzM o. 15 tertla est h. 16 semi non perfectum alpba g. || sursum]
rursus f. 17 X om, k, || enarmonicos h. 18 tau] te i. ||
dextrum] sinistrum f. 19 chromaticae i. 20 chromateca.
i. II tau om. i.
INST. MUB. mi, 4.
semialpha dextrum supinum habens retro lineam . y.,
hyperboleon diatonos , quae est excellentium exlenta , my
graecum habens acutam et pi deductum habens acutam
n'-, nete hyperboleon iota habens acutam et lambda
^ iacens habens acutam . ^ .
Musicarum notarum.per voces convenienies disposiiio in
tribus generibus»
Proslambanomenos
Hypate hypaton
Parhypale hypaton
Lichanos hypaton enarmonios
Lichanos hypaton chromatice
Lichanos hypaton diatonos
Hypate meson
Parhypate meson
1 • V'. f. 3 habens om, g. || diductum f ; diductam g,
M'
h, i, k. 4 .n'. f, g, b, i, k- || acutum f, i. 6 acutum
i; -iT. om. 0. 6 Inscripi, om. g, h. || conveniens k. || No-
tas musicas om, g, o. 8 Proslambanomenon fa, k. 12 chro-
matica f, g, i.
INST. MUS. IIII, 4.
ir
E U
Lichanos meson enarmonios
Lichanos meson ehromatice
Lichanos meson dialonos
Mese
Trite synemmenon
Paranete synemmenon enarmonios
Paranete synemmenon chrbmatice
Paranete synemmenon diatonos
Nete synemmenon Paramesos
Trite diezeugmenon
Paranete diezeugmenon enarmonios Paranete diezeugmenon chromatice
Paranete diezeugmenon diatonos
Tt H H H
. 1 -L- f. 6 .2.- f. 7 -r^- h, k; -S- • f. fl chroma-
tica f, g, h, i, k, o. 10 Parameses g, h, k, o. 13 chro- matica f, g, h, k, o.
INST. MUS. IIII, 5.
Nete diezeugmenon
Trite hyperboleon
Paranete hyperboleon ettdrmonios
Paranete hyperboleon chromatice
Paranete hyperboleon diatonos
Nete hyperboleon.
Monochordi regularis pariitio in genere diatonico.
V- Sed iam tempus est, ad regularis monochordi divi- sionem venire. De qua re illud est praedicendum, quod,
10 sive in mensura nervi , sive in numeris atque eorum pro- portione statuatur describenda divisio, maius spatium chordae et maior numeri multitudo sonos graviores effi- ciet. At si fuerit nervi longitudo contractior et in numeris non multa pluralitas, acutiores voees edi necesse est. At-
15 que ex hac comparatione , quantum unaquaeque fuerit vel longior vel plurium numerorum aliaque vel contractior vel paucioribus signata numeris, tanto vel gravior vel acu- tior invenitur. Nec lectorem res illa conturbet, quod in- tendentes saepe spatia proportionum numero maiore si-
2ognavimus, remittentes vero minore, cum intenUo acumen
1 Nete diezeugmenon 6m, g.
2 V f
3 Hunc ver-
sum om, i. 4 chromatica f, g, h, k, o. 6 /^f. 7 /n- scripi. om, g. [| diatono g. |t diatonico genere k. 8 •IIII- h. 10 atque in eorum f, i. 16 plurimum i. || vel ante contractior om, i. 18 lectorem rea illa] lectorum est spes illa vel res i. 20 vero om. i. \\ intencio g, o.
IN8T. MUS. im , 6. 315
fiaciat, remissio gravitatem. Uiic enim proportionum tan-
tum spatia signabamus, nihil de gravitatis aut acuminis
proprietate laboranles, atque ideo et in acumen maioribus
numeris intendimus et minoribus in gravitatem saepe re-
misimus. Hic vero ubi chordarum spatia sonosque me- 5
iiemur, naturam rerum sequi necesse est, maiorique lon-
gitudini chordarum, ex qua gravitas existit, ampiiores,
minori vero, ex qua vocis acumen nascitur» dare brevio*
res. Sit chorda intensa -AB* Huic aequa sit regula, quae
propositis partilionibus dividatur , ut ea regula chordae lo
apposita eaedem divisiones in nervi longitudine signentur,
quas antea signaveramus in regula. Nos vero nunc ita
dividimus, quasi ipsam chordam et non regulam partia-
mur. Dividatur igitur •AB« in quattuor partes per tria
puncta, quae sunt -C-D-E* Erit igitur tota quidem *AB* i5
dupla ab his, quae sunt «DB- «AD*, singiilatim vero -AD*
•DB* duplae sunt ab his, quae sunt -AC* *CD* «DE* EB*
Erit igitur «AB- quidem gravissima id est proslambanome-
nos , •DB- autem mese. Est enim dimidia totius et sicut
•AB* ab ea, quae est -DB-, dupla est spatio, ita -DB* ab ^
ea, quae est *ABs dupla est acumine. Nam, ut superius
clictum est, spatii et acuminis semper ordo conversus est.
I Nam tanto esl chorda maior in acumine, quanto fuerit
minor in spatio. Quocirca erit et «EB* nete hyperboleon,
quoniam -EB- eius , quae est -DB- , dlmidia quidem est in ^^
}. quantitate, dupla vero est in acumine. Rursus quoniam
I eadem -EB* eius, quae est -AB-, quarta pars est in spatio,
i quadrupla erit ab eadem in aeumine. Erit igitur , ut di-
ctum est, nete hyperboleon dupla in acumine ab ea, quae
est mese, mese aulem dupla in acumine ab ea» quae esl ^
2 nihil enim i. 4 in minoribus i. 5 vero om, g, h, k- II metietur i. 6 insequi f, g, h, k. 7 ex quo i. 10 partionibuB g; proportionibus h, k; patitionibus muiatum in proportionibus f. 11 eadem i, cedem f. 12 signaveri- ] .«1118 f, i. 14 igitur owi. g, h, k. 15 coe i. 17 -DB.] -de- 1- 19 enim] autem h, k. 20 prius ab om, g, k. 25 eius 'l^ae] eiusque i. 27 alter, est om. i. 28—29 Erit igitur ' • . in acumine om. 1. 30 ab ea] ad eam h^ k.
INST. MUS. im, 5.
prosIambanomeRos. Nete vero hyperboleon quadrupla in
acumine ab ea , quae est proslambanomenos. Consonabit
igttur prosiambanomenos ad mesen diapason, mese ad
neten hyperboleon diapason, proslambanomenos ad neten
5 hyperboleon bis dtapason. Rursus quoniam aequae partes
sunt -AC* -CD* *DE* «EB*, estautem «AB* quattuor earun-
dem partium, «CB- autem trtum, -AB* igitur sesqnitertia
est ab ea, quae est «CB- Rursus quoniam trium est ae-
quaiium partium -CBs sed -DB* duarum, erit igitur -CB*
10 sesqualtera eius quae est -DB* Rursns quoniaro -CB* est trium partium aequalium, quai» est una «EB*, tripla igi- tur est -CB* ab ea, quae est «EB* Ei4t igitur -CB* licha- nos hypaton diatonos consonabitque prosiambanonienos quidem ad lichanon hypaton diatonon consonantiam dia-
15 tessaron, eadem vero lichanos hypaton diatonos consona-
bit ad meseu consonantiam diapente, eademque lichanos
diatonos consonabit ad neten hyperboleon diapason et
diapente. Rursus si de tota •AB* nonam partem auferam
eam, quae est •AF-, erunt partes •Vill- •FB' Erit igitur
20 -FB* hypate hypaton , ad quam sesquioctavam contineat
proportionem 'AB*, id est proslambanomenos, in musica
vero tonon.
25 Superior descriptio inferiora signa quae continet eius sunt
descriptionis, ubi chordis notulas apposuimus, quoniam
earum nomina longum fuit adscribere.
1 — 2 Nete vero . . . proslambanomenos om» i. 2 -RQ; consonabit i. 4 in fine netent i. 6 aeque g, o^ 8 quia f,
h, k, o; quai. 9 alt, -CB.] ."CD- i. 10 -DB-] -CB- i. 13
consonabuntque f, i. 14 lichanos o. || diatonos i, o. 19
eruntque f. [| partes om, h, k. 22 tonum h, k. 24
Signa om, g; h, k arcubus inscripiiones addunU 27 ascri-
Inst. Mus. Iiii> 5. 317
Item si «AB* tribus incisionibus partiamur , erit pars tertia -AG- ; duae igitur eiusdem erunt -GB- Consonabit igitur -AB- proslambanomenos ad «GB*, quae est bypate meson, diapente consonantiam in proportione sesquaitera constilutam, *CB* autem ad «GB- erlt sesquioctava et con* 5 tinebil tonum , idque ordme cadit. Nam lichanos hypaton diatonos, id est «CB*, ad eam, quae est hypate meson, id est -GB*, continet tonum. Rursus -AB* quidem proslam- banomenos ad «CB* lichanon hypaton diatonon habet consonantiam diatessaron , «AB* autem proslambanomenos lo ad -GB* bypaten meson habet consonantiam diapente. Item •CB- ad 'DB', id est lichanos hypaton diatonos ad mesen, habet consonantiam diapente. «GB* autem ad «DB*, id est hypate meson ad mesen , habet consonantiam diatessaron. Lichanos autem hypaton, id est -CB- ad hypaten meson i5 comparata, id est 'GB*, distabit tono. Si autem eius, quae est •CB-, quartam partem sumpsero, erit^CK* Igitur *CB* ad -KB* obtinebit sesquitertiam proportionem. -KB- autem ab ea , quae est «DB- , sesquioctava proportione di- stabit. Erit igitur -KB* quidem diatonos meson et erit -CB* 20 id est lichanos hypaton diatonos ad -KB* id est diatonon meson diatessaron continens consonantiam. Rursus si eius quae est -DB* nonam partem sumpsero, erit miht •DL- Igitur 'LB- erit paramese. Si autem eius, quae est •DB-, quartam partem sumpsero, erit *DM- Igitur -MB* 25 ) erit nete synemmenon. Si autem eius, quae est 'DB-, ter- liam partem sumpsero, erit 'DN* Igilur -NB* erit nete diezeugmenon. Si autem 'KB* in duas partes aequas fue- rit divisa, erit KX- erilque •XB- paranete hyperboleon.
bere o; asscribere g, h, k. 3 GB] -G- g. 4 ses-
qaalteram i. 5 constituta g, h, k. || sesquioctavum i. 0.
7 ad eam] eadem et supra versum ad eam f. || hypaten f, i;
hypaton g. 8 continent i. 9 habet diatonon h, k. 11
hypate g, h, k, o. 15 hypate g, o. 16 distat g. 17 et
igitur g. 19 antem om. g, h, k. 20 — 22 et erit . . . .
diatonon meson in margine superiore f. 21 id est om. o.
diatonos n^son i; diatono meso o. 24 parameses h, k. 25 partem quartam i. || erit mihi DM- o. 29 eritque YXB i.
INST. MUS. IIII, 6.
Monochordi netarum hyperboleon per tria genera partitio.
VI. Nunc igitur diatonici generis descriptio facta est 5 in eo scilicet modo, qui est simplicior ac princeps, quem lydium nuncupamus. De quibus modis nunc disseren- dum non est. Ul vero per tria genera currat mixta descri- ptio et in omnibus propria numerorum pluralitas appona- tur, ad conservandas scilicet proportiones vel tonorum 10 atque dieseon, excogitatus est numerus, qui haec omnia possit explere, ut maximus quidem ad proslambanome-
non describatur, qui sit VIIII. CCXVI., minimus vero II.
CCCIIII., reliquorum vero sonorum proportiones in horum
medietate texentur. Sane ab inferiore procedimus omni-
i5umque nomina chordarum non solum nominibus, verum
etiam appositis litteris demonstramus» sed ita, ut, quo-
niam trium generum est facienda partitio nervorumque
modus litterarum numerum excedit , ubi defecerint
litterae, easdem rursus geminamus hoc modo, ut,
^ quando ad Z fuerit usque perventum, ita describimus <
reliquos nervos, bis A, id est -AA- et bis «B-, id est -BB-
et bis -C- , id est CC- Sit igitur primus quidem numerus