← The source library
Medieval music theory · from the Internet Archive

Guido Aretinus — Micrologus / Epistola de ignoto cantu (in Gerbert, Scriptores ecclesiastici de musica, 1784)

Preserved in the archive of the housea source of Guido of Arezzo — 'Ut queant laxis' (solfège hexachord)

Caput LIII. De Miffis Papalihus.

Similiter in Miffis Papalibus in Ca-
pella Sixti, aut in S. Petro feu alibi ce-
lebrandis praefente fummo Pontifice aut
coUegio RR. DD. Cardinalium , dum-
modo miflfa papalis fit , omnes cantores
fuis cottis induti in choro adeflie tenen-
4ur, exfpedantes fummum Pontificem
feu collegium Cardinalium venturum ad
celebrandam MiflTam. £t cantor qui ab-
fens fuexit a choro per totum Introi-
tum , videlicet ante Kyrie eleifon^ punda*
bitur in duobus iuliis: quod fi in fine
epi(ioI|s etiam abfens extitetit, punda*
bitur in iuliis quinque & perdet regalia
ipfius miflls: fi vero per totam MiflGim
fuerit abfens, pundabitur in totum» vi-
delicetin iuliis decem» (k perdet regalia
ipfius Miflfe.

Caput LIV. De Matutino noSis NativHatis Dmini.

In Matutinis Nativitatis D. N. lefa Chrifti omnes cantores accedere tenen-

tur ad capellam, & fuis cottis induti,
hora iridelicet per fummum Pontificem
deputanda» & incepto Matutino per fum-
mum Pontificem aut aliquem R. D. Car*
dinalem, cantandum eft Invitatorium di-
&{ matutini, videlicet Cbrifius natus eft
nobis &a per duos fopranos cantores,
& chorus debet replicare idem in can>«
tu plano maiore prima voce &'nltima
vice chorus fimiliter continuabit Fe^
nite adoremus &c. in c^ntu plano ma«
iori, ut eft confuetum: & tres primas
antiphonae primi nodurni in contrapun*
do, item primum Refponforium fimili»
ter in contrapundto decantandas funt ab
ipfo choro replicando, ut eft confuetum:
& aliae antiphonae aliorum duorum no-
durnorum non cantantur in contrapun^
dOt nec alia refponforia, excepto oda-
vo refponforio, - quod cantatur in con-
trapundo. Et quicumque cantorum ab-
fens fuerit in fine Gloria Patri&c. pri-
mi pfalmi didi matutini , punfiabitur in
iuliis quatnor, & qui abfens fimiliter
extiterit in fine Gloria Patri &c. fecttn-
di nodurni, pundtabitur in inliis tribus;
& fi a toto oflScio abfens fuerit Sc a
MiflTae didas notis, pundabttur in to*
tum , videlicet in iuliis decem , & per-
det regalia ipfius miflfae. Advertatur»
quod Pontifex intonat Te Deum lauda^
mus &c. quando eft prslens.

Caput LV*

De Matutinis tenebrarum.

Oflicinm in matutinis tenebrarum

cantari folet cantu firmo & devote, &

non cantu contrapundo, &omnes can-

tores intereflfe tenentur» & exfpedtare

D d d 2 fum-

CONSTlTUTIONES CAPELLJB PONTIF.

fummam Pontificem aut RR. DD. Cardu
nales veoturos in capeila confueta; &
cantor, qui non interfuerit in cfaoro in
fine primi pfalmi , punftandus eft in iu«
liis quinque, & fi per totum oflSicium
non interfiieriti pundabitur in iuliis de«
cemt

Caput LVl

pe Fefpera & Matutinis MoHuarum.

Vefperae mortuorum dicuntur hora
confueta. & fi aliquis cantor non fiierlt
prariens in fine primi pfaimi didarum ve-
fperarum » pundabitur in iuliis quinque»
& fimiliter fi non fuerit prxfens in fine
primi pfalmi primi bodurni matutino-'
tum, pun(3andqs eft in totum i^ iuiiis
decem.

Caput LVIL

Caput LVIIL De Procejfione & Miffa Corporis CbrifiK

Hora deputanda per fummam Ponti*
ficem cantores omnes in die feftivitatis
Corporis Chrifti accedent ad Capellam
$. Pauli, ubi fuis cottis ioduti exfpeda-
bunt fummum Pontificem cum RR. DD.
Cardinalibus venturum in dida Capella ;
& quicumque cantor dida hora non ac-
ceflferit ad didam Capellam, & cum aliis
cantoribus non erit cum cotta in pro-
ceffione, dum alii cantores in ptoceflio-
ne fuerint, antequam Crux exeac portam
Palatii» pundandus efl: in iuliis quinqu^»
& fimiliter fi non fuerit prsefens in fine
epiftolae MiflTas celebrands in S. Petro,
pun^abitur in iuliis decem.

Caput LIX.

J)e leSionibus & propbetiis recitandis. De Miffa cantanda extra CapeUam,

In matutinis Papalibus cantores tenen^
tur cantare ledtiones, quando a Cardina-^
libus non cantantur , & ultimus cantor
incipiet cantare primam ledionem , peo^
ultimus fecundam» & fucceflSve caeteri
cantores profequi debent per ordinem fe-
Cundum antiquitatem ipforum ; & fimi«
liter in propbetiis fiendum eft, & novi
cantores debent inftrui ab antiquioribus
de modo cantandi ipfas le^ones & pro*
phetias, £t fi ^iquis cantor leflionem
feu prophetiam fibi tangentem cantare
non pofiet aliqua de caufk, tunc procu^
rabit, quod alius cantor pro eo ledio^
nem feu prophetiam cantet, & cantor,
qui non reperietur praefens in fine primas
prophetis Sabathi fandi, pun£bibitur in
iuliis duobus.

Quotiescumque cantatur Mifia extra |
Capellam, tam coram uno, vel pluribos 1
Cardinalibus ad votum R. D. Magiftri
Capellae, vel collegii cantorum, duni ta*
men extra Capellam decantetur, quicum-
que cantorum non fuerit pr^efens in finc
epiftolas, pundabitur in Carolenis duap
bus, & perdet regalia ipfius Mifl&, fi ali«
qua fuerint.

Nos Magiftri & cantores infrafcripti
unanimiter prdemiflEi omnia acceptavimus»
provifimus & iuravimus» ideo fubfcripfi*
mus.

Itaeft.Ludovicus Epifcopus Aflif. Ma« gifter Capellae.

Sequuntur alia nomina & fubfcript<n.- nes dt(3orum Cantorum,

Tex-

^ik^

TEXNH nSAATIKH

Seu

ARS PSALLENDI AUT CANTANDI GRiECORUM. Ex Tabuiis San^Blqfianis, (a)

Tab. N. L ij^iii fur^v r« eAiya» . iif^ if^^rt»

aV;^\ M^enj , TiAcf , ^ ^'^ijjw* «-«^rrw /* ^ f**Ytf^ tnifKihu. r^ apata , inm

rSvtniMtiim, T« f«r«r «Vi ;»5«Pif y«f t*wow A«y«»T«* ^«A*« wT«f«<nif,«<ri r«vr*«* (T.

KctrofS-crreiv ^ani • Aiyfrau tf«^ i^tmvivjc N- IV.) «r«r, (ftrA^ ^«(xutAirriKif, K^-niff

«Tt ^«mV «Jx iv«, ^mitrtu /*«r, «w /»«- xwA*«"^, «rrwurMM/Aitf-/*» t^/mmV «'«t^t-

T^T«M A* (&« jiar »-«ffiff T?f «r«Tnr«f. "V, Tf«/*«wr «^ray/** ;J/v<p«-«r , \|«j9i5-«-

(Tab. N.II.) IrttXt^M t« «rer #Mt A' *••- ov*<»yf» » WyaV «P0;«»' ^««^«f dnuUyufM

CfK T?f «r«e««<«f, T« dA/y»r ^ iuiirdinK •A««Aer,^Tipe.T«ff-/*«f «r«, «^^«|«,«W-

TJjf KaTaJUrtcte. Ifo», «A/y«r, «|««, « «- y«fA*«» x«^«MM»A«ff/*«t , ««^r^ 5r«f«>M«A«ff--
9r«Vf
Kcrnrpfc

X*f**l^» dTreffUJ , Ktmtfi* vTefioot. AuTiif ^offui, retrfui, , ^ ^ __ ,

Tii /*«V iiTi 9-ufMi.T», T» h imufiaTet, tyof^if, ^Uu-fiei., ^a^ ^ Auyw^ it.

VI ot Ktu ^S-e^av tixw eiuTeu * rS x^y,

"Zeifutta uiv itr) ro e?Jyev , if e'|««, n tS h,vn^)t, tS r^tni, rS ma^, rS (*-A«-

?r«T««i, re K^trua , re iXa^ev , li, ra yi)t ^ofm)» rS ma»S , ^fu^petm n«i ij.

»T« 0w/*« «Vir, yr« )rr«v/*«, «^ T»<p«- ^fuavy, gvyyof rvnofief x/pro-v»

Ddd 3 . itri

(«) Yid. T. IL de Cwku & Mufi«a lacra T. U. p. 8« & S?. i«m Tab. VllL &c.

398 ARS PSALLENDI GRiBCORUM.

wCptciJUt* Ai dvwcreu (poi¥€ti ixkfcrw liroiq. ^^is-oxaTciGctT/M ^ ^ct^axAMcrfiei,^ ct/TTOf*

€Xefnpla,iTdb,lf.VlL)cuKcir£rcu (pmvcu fo^, drrucivc^iJieo, dmKifo wj^uc-fieL 9 (Tab.

ixM^TiP irci$. exempla^ ai dviwrcu oAoi vir<h N. XIV.) d^frvvB^ov , Kc/^urfsog Jttf-

Tcta-a-oncu vtto rSf KnrmcSv y KVfitvovrcu ^icrfjut » KPciTfifjLO Ki^ia^fict » rfOfUKO 'jrei^^t^

r*,^ ro xf«&rif^ vmppoov vtotcIo''' avvSwig rS fuyd/^ cta-uctr®^. tngei, ayf^

rSo^MiXS Kei4 Y^mcu d^oavv- 3wi$ i\ durSf/iro^ w^ay^vB^Mrfjui^ n^s^tf'^

StroVf Kcu ^^ctTopfo^ v^o rS ^ida-fJMrog^ fjuura rd dfi^on^^ x^^f^^M^^ ^ ^ei^M

iuu Yhrrcu a^a-fM, iirc^. cfi£ , ^icta-fjut nxfii^v » \iytreu ii^?^a^r^

Aex^ rm ^r^xpy n^f^c^y ^C f^*" f^f-f ^?'-' S ^^'lif ^^i ^

Ex Tabula 11. Tfotpuvos,^ «vti^aiut <Jl*f t« , «irr»^ *«"*r

T« ^T« iirvytffutTof t «■«•«fof» «tv«ew««>-

Tab. N. XII. :Eriftaiuc ^aXruul Kenn- /** '^M*^ /3«yofd"/*«V» Aa-Ao»tT«9-«i' > ^*^**

3j;di» afr« n-ttctif xii*^*»l***e i^ evv$-iru f • » «wff&f» ye^ov, dfyev , kcu ^fo^t»-

ir«uj.j"«w«t 0*«^ xvfv iutivvn fjuti^ufee tS /««w« TrvivfMTec Ttva-ti^, iirra^onauf «-

K*x«C«'A»Jf; ^ 5rA«<rji*eV » »««UTab. N. Xyil.) Tfii»^»^

la-ev , e?dyov , e^Ueb koa "jrvrek^, Ktu ii- Ttjfietrtt, iv riv^uty avmS-ivTtt n-a^ !»•

jrA» K^eifmfttt, K^Ttifio KWt«&eta-fMh TfOft*- etwx tS K»cu^t?^( ftetK-uf^,

Metrophanis Critopuli Epistola

De Vocibus in Musica Liturgica

GR/ECORUM USiTATIS. (a)

-r*u ivhlvtwru Keti «fi(J«Mw« Kv^iu TTonoratiffimo Sc clariffimo Domfoo

* iuetvvn fffiK^^Tu pfxGH-y^e^. Mt<r- 11 loanni Heorico Kirchbergcro.^Me-

K^ T1,* f*re«^f «^«,5 ^.<p*«9«r«, di,i„^ Doaorifpeaatiffimo. gratiam &

XetPiv Keti fAsof ^«tpcft r^ Mg rPta-vfro^rcLTif ^ r • j- I- o. r t rv ...

kJouowtIh 0f?4 5r ^ ^ mifericordiain a triuno & confubftantiali

TiKujifiof ToXvfjuLS^iei^f ro d^o^v. A^ Dubitare multse eruditioftis docucnert- Xnyy^i^^^S^^^^^^^^^^i TivH r^f d/ro* tum eft. Etenim indubis cognitionis ficuv^ Mouu a jf ai dyxfvout , ivio^orwro initium quidam dubitationera pronunt* k

. runt.

(a) Vid. T. il. de Caaco & Mufi^a fiicnu p. i $9,

Metrophanis Critopuli Epistola. 399

titif, tlTt^itis ifM rouureit T^^Uxt^ret, rant Videtar autem tua milu folert?a, Vir

«Mtf aXt^ Tn «NTi?^<p«$ «V T<t^A>St fM^- honoratiffimel magnas in do^rinae copia

^p?( tuoreumv , ^ t/ Taxm t* ive/uwA 0»- y|f gj adquirere, fiquidem ea mihi dnbia pro-

Atw , f*ty« Jc^TOf tVi inhjfut^tl* *- jjjjj^ q^jg gHos quidam, de fignificatione

e««fl-« • AR;r«r«. ^y«f «r tic*j,» At|«K xf<H ^^^^^ .^^^^^ „^„ ^^j^^^ fomcitus. in-

«Z«f n^ '««»'^«« J!Z;^fl;^S confiderate tranfilflet Fieri enim noh po-

<TiC?K«. V) <Jk^ «V %WjU^«f* nr. teft,qummultiiugaBeruditionisgradumiUe

uetxmi^ if HM rn» tire»(m* iirei^tre^im»' brevi terapore obtineat, qui fingulas vocet

yuy k ivii Tt(rixei( v^yfiaa-t mrj^cfijtM^ defixa & attenta mente contemplatun E-

«f l»»tk r« w «irewtiaui ^i ^ re rS Xo- quidem plnribus refponderem, fi plus otii

yK %o^ut («f*f y«ef«« T» xfcV o^fl- habuiflem; iam vero cum eiusmodi nego-

f/«r iTetfui^enA) <imyxMj>fiM i Sutfi^ tiis diftinear , ut neque aurem vellicent ad

»> rnf»irwfr^» ^'^**:.,^ '" ,^ vacandum fermoni. (vides enim me parare

retijr^j,^ «y*r«. ^ KMn*fu, tvf^os p^^feaionem) brevibus refpondere cogor.

«T«A%«£r<u. ^^ te rogp, ut Irisce adquiefcas. &qus

dare potai , benevole accipias.

Tua autem dubitatio five ihterrogatio

i^i a ti dm^ 9^,%it' wi^untrtSiTt pertinet ad intelledtum nominum ih hocce

mtuUMi T» Tuk Tu /iiO^ if4an^ttx»i*m libello contentorum , «t^/ttoV , rgeTaru^m

iwfJMTtby it^fiet* T^dftei, Heirrtuuu, f- tuneufm , wretKeij , ti|«5ro?tA«^J»r, ^«T«-

ireuuii, t^«!rwtA«f«v, ^eiree^eiyauf, jmmw». yayuup, Keueif. Eft itaque ttefies ( tra-

i^$ fiif w it^fMt f*i^f MK* f*i* rtir ^«i^» ^yg) modulus quoad vocem canendi re-

«f Tir« T«r ixre n-xfin^ dHUpt(ef44»ev (o*r« ^^^^ ^j quemdam ofto fonorum (habe-

:>;«e «V,r« f*f "/Ti^^t "'^'fr?5 musenimoaofonosmuficajautpfalticas

J&rSt^ptVJrT^^u^r.xoW^ nem modulandi . proprioi^ quemdam

(r<r «fpi tV «Mor ^ «»u.r ^xfi* dreOpt^ modum fisrvans. ab aliis traaibus difcre- forei, ir^if ev eiffio» iuyeerev jreXtsti Tforei' pantem. Dantur auteoimulti addiverfos ^M» iyu^i^eu. fooos indudi tradus , ad qoos multa tro-

paria poflunt infledi.

Troparion autem proprie eft modulos. T^T«fMr ifit xvftat ftiv ftixnt Hteu fu^ propria quidem cantandi ratione deftitu- Ku^ w ixi»^i iTfet «fftoV ^ Tir» ^axJ- tQg ^ pfaiij tamen poteft ad tradumquen- ^yor , JW4 A» TKTo xf«r«^ior ««AK/ttrw^ jjm ^ gc propterea troparium vocator. •ff T«wio/Mror tTi ref tmfiof iwiror . xw« ta„q„ato cooverfum ad aium traaum, a4 •r ;^«»^. .^. ^^^l^f^ tTy't. qaem concinitor. Sivideris exemplicau-

7^y^<u oLa^W *^ rifu^^t 4- incipit: ir /3u^»«nV?«« «.oT*(quamv^ f«* «i w« yr«ro«) t^«^i« A'T«t'§if nonintegrefcnptU8fit,qui8Confcetu8eft&

omnibos

400 METROPHANIS CRITOPULt

TKrne^ , fux^t rS. i» ^ir^ /«Tjf Tri- omnibus notus), quem exdptont troparia

vuifi tirt^ tV<r ufiiif r^f rffni( uStid quatuor ufque ad tradum : ^ Tirf« /Mrqc

*a,Tctxfti9t»is ^ TfeirccgUv «Vir , o fulrn ^(i( ""'Viav, qui refertur ad tertiam caDtileaaoi,

iiflJtop r<y<t \|/«;i\ft<ti umf r« Kv^ia( r^(»> abuOve autem troparium eft, quod neqne

fi», furrSifixiu a»M lU)^ w^( iavri «i- ^^ tradum quendam pGillitur, uti tro-

9aq>tsifUM» iiffina « «^A*»' •»<« ri «^ P*"* propric dida, neqoe aUos habet

^T^JiqM, To^trt-» «PftJeuWiVrauif. «odulos ad rationem ruiipOus confor-

wAoyi« (pvTi.iee.KcJd^inA^ ^udil»» rS matos, qucmadmodum tradus foa troparia

•^x^ H^. il^ie *^ A^^bu» Ko^iirm, ^?'^"'- Haiusmodi invcnies m Mcnolo.

iU ri .V«r rS, ^, i,^£, , «ei T,V S'o Pag. i <Jf • ad flngulos totius anm d,e^

. f. '^ ~ . ^ , I /CT Q. qu» <«r«AvrW ctam vocantur , qua

«x.Ap^«- T,f .xicA^u., x|/«»u<a-*.. J^ft^g^. ^^„.^^ hymnorum canuntar.

, quando faccr coetus diflblvitor. Tmattuf» ^iO^woei if /J^k', mfuU»»- Kimtuum Palaeftina vox eft, cbartubm

0-« xi^^ ^Jwif ^ w^^iftfmwt lifefuia-' convolutam & complicatam flgnificatis,

Stir»ii a Tivu vfjuni Stu( dri roiirk k-6' idquc nomea quidem hymni ex bac fai-

f/«(. Mo¥»xi*> (ptui, TtttirwofuiTufuuiv, ftoria ccperunt Monachum quemdam,

vftfor i9-uU\it34na. MnAuSivi nMxi^cim ^fi' Biunt, nomine Romanum , poftea Melo-

n^ey wra^^M, li, :rttpv Si<nixfi*i ti^ftim dum cognomioatum, inamcenae primum

iin f^ »lo(r%^ rek i^ol( truf^tijisjuf, * admodum dura: vocis fiiifle. Cumau-

«fi Wr .'o?n,V m Xf.« y.«fw , w i. '«" defperaret fodales fuos voce sqm-

<^,..u^ :'« . .. / . ~ ~ . parare , gravatum triftitia corpos circa fc

-T V ,• Q.' -v* ' '»*.'' ftun» nativitatis Cbnfti , in templo fom-

w»rT,.«i^«f^..o.e«ro«r^Jk<rxo,r»r „„„ oppreflifle. Obvcrfatam autem Ma-

M«f.«r ,^ oe.|*i 0. ;K«friov «A,ro. ^ «n;<f.p. ^.^^ ^j^gj^^^ f^^p^^ incorr^ptam, Dei

fMm, f^iMrrcuuov ^of' iKHvov. «k <lk gcnitricem & Dominam porrexiflc ipfi

io^a^tt^ayjiv, ^i^viAtvr» ia-cuira^ chartulam convolutam & complicatam,

Xiptf-* •« ^W i-x-vjrvoU(, vfivovriva Ixfivreb qoae jMiTitJuoy vocatur apud illos, quam

•w«f rf ^ttf34vo( T^fttfov riv vTtQiiritv rU^ cum comedcrc vifus fomno folveretur,

'ni.tv^«ufovfivo(,ivTif2'i.rSnocu^U' cecinifle eum ftatim ex afflatu divino

Mff, q JkiMju^iW, ovofida-eu H riv vftvov xov- hymnum quemdam , fic (e habentem:

TiUKioy «xo rS ^futr^ S ^<fc|. fitGfuiUvtu n ^tt^ivo( o^ftt^v riv wrt^iio-uv rixtit,

Z*fr<V. «»Tor« (T. yvyfa<piv€u nhov, <pao-)v, 9«» cxtat in die 2$. Deccmbris. ac do-

wrtertixpMitonaKM, <ra^vr<u H Wi,'- minaffe eum «oiroueior a forma. qua char-

t»v, iYr»( ^ , r«re««oV«.. i^« H .W *»" comedifle cxiftimabat Ex hiocdi-

ror «wi n^ t«r«Vl*. «f Aw«.A«<» I- *=""^ *"" '•™P''"« "»^'« iM.roiwA COi».

«r«Ai,'w «|i*^r<«. P°^"'"J • q"*»'^"'» apud nos fere quadrin-

genta fuperant , & ex hoc temporc fua*
viter cantafle , utMelodi cognomine tiig-
ous ctiam habitas fit f-r^vm

Metrophanis Critopuli Epistola. 4oi

"iirmMi vfmt •<n ^ Srof rvmii^» wri^ tirtuuii efl: etiam hymnos conciTas. ar- Svrm %-xf»» W» mimiiit «w«V«<nir , nv «mit gumeotum habeos refurreaionem Domi« i««r«fy««w y»«A«w («ff w9:jABr(^ ) «;. „|^ ^^^ ^^^^^ iHe^ cun, patri (qoate-